تحليل خشكسالي هاي گذشته در ايران، پيشبيني خشكسالي هاي آينده و چال شهاي پي شروي مديريت منابع آب در برنامه توسعه چهارم كشور  Fulltext 

[ مجيد عباسپور ] - دانشگاه صنعتي شريف
[ عاليه ثابت رفتار ] - دانشگاه آزاد اسلامي، واحد علوم و تحقيقات، دانشكدۀ محيط زيست

خلاصه مقاله:

خشكسالي يكي از پديده هاي آب و هوايي و از جمله رخدادهاي مصيبت باري است كه همواره خسارتهاي زيادي به جوامع انساني وارد مي سازد. خشكسالي يا كاهش آب قابل دسترس مي تواند به صور گوناگون مانند كمبود بارش، كاهش دبي رودخانه ها و كاهش حجم منابع آب مشاهده گردد . خشكسالي در همه رژيم هاي آب و هوايي كشور با شدت و ضعف مختلف روي مي دهد.
در اين تحقيق براساس آناليز آمار بارندگي زيرحوضه هاي كشور با استفاد ه از شاخص هاي معتبر جهاني ، سالهاي خشكسالي با شدتهاي مختلف در هر كدام از حوضه هاي فرعي كشور مشخص گرديده است . همچنين در اين مطالعه متداول ترين و مشهورترين شاخص هايي كه به كمك آن مي توان خشكسالي و شدت آن را به صورت كمي نشان داد براي كل زيرحوض ههاي ايران ارائه نميشود.
نتايج نهايي برآورد خشكسالي در حوضه هاي فرعي كشور و تحليل خشكسالي با روشهاي شاخص درصد از ميانگين ، شاخص معيار بارندگي ساليانه (SIAP)، روش هاي استفاده از ميانگين ها متحرك 7،5،3 ساله و همچنين شاخص SPI در طي دوره آماري 35 ساله منتهي به سال آبي 81-1380 مورد بررسي قرار گرفته و درصد وقوع خشكسالي نيز مشخص گرديده است.
در ادامه با استفاده از روشهاي فوق الذكر و انتخاب مناسب ترين توزيع هاي آماري، احتمال وقوع خشكسالي با شدتهاي مختلف در سالهاي آتي مشخص گرديده است . از نتايج حاصل از اين قسمت از مطالعات مشخص گرديد كه در كليه زيرحوضه ها كشور علاوه بر خشكساليهاي وقوع يافته در گذشته، در آينده نيز خشكسالي هايي با شدتهاي مختلف حادث خواهد شد . لذا با توجه به ن تايج حاصل از اين تحقيق مشخص گرديده است كه ايران كشوري آسيب پذير نسبت به پديده خشكسالي م يباشد و اين پديده با دوره بازگشت هاي متفاوت با احتمال وقوع شدت هاي مختلف در آينده تكرار خواهد شد.
حال با توجه به گسترش روزافزون نياز و تقاضا در جامعه براي دسترسي به من ابع آب و آسيب پذيري اقليمي ايران، مديريت منابع آب كشور با توجه به احتمال وقوع خشكسالي از جنب ههاي مختلف با چالشهاي جدي روبرو خواهد شد. لذا با عنايت به اهميت موضوع مي بايستي اقدامات اساسي و سرنوشت ساز و دورانديشانه در سطح ملي همراه با راهكارهاي مديريتي متن اسب به منظور آمادگي هاي لا زم در اين خصوص معمول گردد . در خاتمه با در نظر گرفتن راهبردهاي توسعه بلندمدت مديريت آب كشور و نيز مواد قانوني مرتبط در برنامه چهارم (از جمله ماده 17 قانون برنامه چهارم و ماده 12 راهبردهاي توسعه بلندمدت منابع آب كشور )، تهيه و اجراي برنامه هاي مديريت ي مناسب و آمادگي جهت كاهش اثرات خشكسالي و همچنين آگاه سازي عمومي در اين خصوص ضروري به نظر مي رسد.

خشكسالي، شاخ صهاي خشكسالي، منابع آب، برنامه توسعه چهارم، مديريت خشكسالي