ارزيابي قابليت اكولوژيك، راهكاري براي حفاظت از گونه هاي جانوري مناطق بياباني خراسان (مطالعه موردي: سرخس)  Fulltext 

[ سيد محمد آذركار ] - دانشجوي دوره دكتري علوم محيط زيست دانشگاه آزاد اسلامي تهران – واحد علوم و تحقيقات
[ حسن احمدي ] - استاد گروه احياء مناطق خشك و كوهستاني دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران
[ نعمت الله خراساني ] - استاد گروه محيط زيست و شيلات دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران
[ محمود كرمي ] - دانشيار گروه محيط زيست و شيلات دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

زيستگاه هاي جانوري در مناطق ب ياباني خراسان به دليل فشارهاي انساني و محيطي، بسيار حساس و شكننده اند . شرايط سخت محيطي همراه با بهره برداري بيش از توان اين مناطق توسط انسان، آنها را تا سرحد نابودي پيش برده است . وضعيت كنوني حاكم بر بيشتر بخش هاي بياباني خراسان به گونه اي است كه افزايش محد وديت هاي طبيعي از قبيل خشكسالي و فرسايش بادي از يك سو و اثرات ناشي از توسعه انساني، شرايط را به سمتي سوق داده است كه در جمعيت هاي جانوري در دو دهه اخير تغييرات اساسي صورت گرفته است . براي حل اين مشكل نياز به شناسايي عوامل تهديد كننده، شرايط حاكم بر منطقه و نيازهاي گونه هاي جانوري آن مي باشد تا بر پايه اين اطلاعات بتوان روش هاي اقبل اجراي حفاظتي را پايه ريزي نمود.
در اين تحقيق پس از بررسي هاي اوليه منطقه سرخس به دليل وسعت قابل قبول، وجود گونه هاي متنوع جانوري و برخورداري از شرايط ادافيكي و اقليمي مشابه با اكث ر عرصه هاي بياباني خراسان به عنوان نماينده انتخاب گرديده است . پس از مشخص كردن محدوده منطقه، اقدام به جمع آوري اطلاعات پايه سنگ شناسي، ژئو مرفولوژي، هواشناسي، خاك شناسي، هيدرولوژي، پوشش گياهي، توپوگرافي، هيدرولوژي گرديد . بر اساس اين اطلاعات جداولي تحت عنوان "شناخت منابع اكولوژي" براي اين منطقه تهيه شد.
پس از اين مرحله با تلفيق نقشه رخساره هاي ژئومرفولوژي با نقشه شيب، جهت و هيپسومتريف محدوده هايي همگن به نام "واحد كاري " مشخص گرديد . توانائي هاي اكولوژيكي بالقوه و بالفعل هر يك ا ز اين واحدهاي كاري تعيين شده و در جداولي بنام "ارزيابي و قابليت اكولوژيكي " ارائه گرديده است . در اين جدول، توانائي هاي هر يك از واحدهاي كاري براي ارائه شرايط زيستي بهتر گونه هاي گياهي و جانوري آمده است . تعيين و تجديد زيستگاه هاي جانوري منطقه بر پايه مشاهدات ميداني، سوابق موجود در اداره حفاظت محيط زيست شهرستان سرخس و جمع آوري اطلاعات
از افراد بومي مرحله بعدي اين كار تحقيقي بوده كه منجر به تهيه نقشه زيستگاه هاي گونه هاي مهم جانوري منطقه شده است.
جدول "ارزيابي و اقبليت حيات وحش " بيان كننده وضعيت گونه هاي جانوري ، دلايل تغيير و وضعيت آينده آنها پس از اعمال برنامه هاي حفاظتي مي باشد. در پايان نتايج بدست آمده در بخش هاي پيشين جمع بدي شده و با توجه به نياز گونه هاي جانوري منطقه، راه هاي عملي و كاربردي قابل اجرا براي حفاظت از گونه هاي جانوري و گياهي – كه توليد كنندگان هر زيستگاه بوده و جانوران مستقيم يا غير مستقيم به آن وابسته اند – پيشنهاد گرديده است.

سرخس، زيستگاه هاي جانوري، ارزيابي قابليت هاي اكولوژيك، حفاظت، مناطق بياباني.