چشم انداز محيط زيست درياي خزر در افق برنامه چهارم توسعه  Fulltext 

[ افشين دانه كار ] - استاديار دانشگاه لرستان و مشاور دفتر محيط زيست دريايي- سازمان حفاظت محيط زيست

خلاصه مقاله:

درياي خزر، پهنه آب ي محصور ميان پنچ كشور با ديدگاه هاي متفاوت به آن است و هيچ گاه پنج كشور حاشيه اين دريا درك مشابهي از مفهوم اين دريا نداشته اند . گشتره خزر براي كشورهاي حاشيه حوزه امكاني براي دستيابي به اهداف متفاوت بوده است . با توجه به ويژگي هاي جغرافياي طبيعي و امتيازات ب يوكليمايي خزر و سواحل آن براي ايران يك فرصت كم نظير اقتصادي و زيست محيطي است.
بيشترين امتيازات ايران مديون اقليم حياتي سواحل جنوبي درياي خزر است كه به سبب استقرار ديواره ستبر البرز در جنوب آن پديد آمده است . البرز پر فشارهاي سيبري را به بادهاي باران زايي ت بديل مي كند كه موجب رويش يكي از قديمي ترين جنگل هاي جهان شده است . اقليم معتدل و آميزه با ساختار كوهستاني ، جنگل و دريا بخش جنوبي درياي خزر را به يكي از مستعد ترين مناطق گسترش اكوتوريسم در منطقه تبديل كرده و پر تراكم ترين نقطه استقرار انسان در فلات ايران را ساخته است . سواحل جنوبي درياي خزر با جلب سالانه 10 ميليون گردشگر، فعال ترين قطب توريسم در ايران به شمار مي رود (همشهري، 82/8/10) برخي از توليدات كشاورزي همچون برنج، چاي و صنايع چوب بهترين محصول كمي و كيفي در كشور را تنها در اين خطه دارا هستند، اين درحالي اس ت كه توليد پنبه، دانه هاي روغني، صيفي، حبوبات، توتون، زيتون و مركبات اين بخش از كشور نيز حائز اهميت است . به علاوه صيد دريايي و توليدات دام و طيور اين بخش از كشور نيز نه تنها با ايجاد بسترهاي كارآفريني فرصت هاي اشتغال قابل برنامه ريزي را پديد آورده، بلكه بخ شي از نياز كشور به منابع پروتئيني را نيز تأمين نموده است . در كنار چنين شرايط بيوكليمايي كه ب ا مساعدت شرايط آب و هوايي به ويژه كثرت بارش جوي و توزيع فصلي مطلوب آن پديد آمده است به همراه حاصلخيزي خاك و دسترس بودن آب زراعي ، جلگه هاي ساحلي شمال كشور را به يكي از كانون هاي مهم اقتصاد كشاورزي تبديل نموده است و چنين امكاني سبب تمركز بيشترين جمعيت در واحد سطح معادل 202 نفر در كيلومتر مربع (سازمان مديريت و برنامه ريزي، 1383 ) در كشور شده است.