باگاس (تفاله نيشكر) سرمايه ملي كه دود ميشود  Fulltext 

[ محمدباقر گلستان ] -

خلاصه مقاله:

باگاس تفاله نيشكر است كه پس از شربت گيري از ساقه نيشكر به شكل توده فيبر خشك باقي مي ماند. اين ماده ميتواند بعنوان سوخت مورد استفاده قرار گيرد يا با فعل و انفعالاتي به خمير كاغذ، خوراك دام، اتانول و فورفورال (داراي مصرف پزشكي و داروسازي) و چندين فرآورده ديگر تبديل شود.
سه كارخانه توليد شكر امام خميني(ره)، دعبل خزاعي و اميركبير در سال 1382 بيش از يك ميليون تن باگاس توليد كرده اند كه با هزينه اي بالغ بر 2 ميليارد تومان جمع آوري و در بيابان هاي اطراف كارخانه ها دفع شده اند. اين ماده بدليل داشتن مواد قندي و الكل پس از چند روز دچار خودسوزي شده و بتدريج دود شده و ميسوزد. پس از تكميل و راه اندازي 4 كارخانه شكر سلمان فارسي، ميرزاكوچك خان (طي نيمه دوم سالجاري) همچنين فارابي و دهخدا ظرف 2 سال آينده توليد باگاس به بيش از 2 ميليون تن در سال بالغ خواهد شد.
طي همين زمان بخشي از باگاس توليد شده، در 3 كارخانه به 300 هزار تن خوراك دام و در يك كارخانه به 100 هزار تن تخته صنعتي (MDF) تبديل خواهد شد و قرار بوده است كه مابقي باگاس در چهار كارخانه در كشت و صنعتهاي اميركبير، ميرزاكوچك خان، فارابي و سلمان فارسي به 350،000 تن كاغذ تبديل شود (هر كارخانه 87500 تن). طرح هاي توليد كاغذ در كارخانه هاي ذكر شده، در برنامه هاي اول و دوم توسعه اقتصادي و اجتماعي كشور بعنوان طرحهاي ملي پيش بيني گرديده بود. مناقصه و انتخاب پيمانكار داخلي و خارجي آنها توسط شركت توسعه نيشكر و صنايع جانبي انجام گرديده و عليرغم آنكه در برنامه سوم توسعه نيز مجدداً بعنوان طرحهاي ملي در نظر گرفته شده اند، تاكنون هيچگونه منابع ارزي و ريالي براي احداث آنها تأمين نشده است.
در سال 1380 ، نياز سالانه كشور به كاغذ چاپ و تحرير و كاغذ روزنامه اي مجموعاً 338،000 تن برآورد گرديده كه در سال 1379 ، بيش از 60 % آن از طريق واردات تأمين گرديده است.
در حال حاضر دو واحد توليد كننده كاغذ چاپ و تحرير و روزنامه در كشور فعالند كه فعاليتهاي توليدي واحد بزرگتر (يعني شركت چوب و كاغذ مازندران) متكي به مقطوعات جنگلي شمال است و ديگري (كاغذ پارس) از باگاس استفاده مي نمايد.
بر اساس آمارهاي اعلام شده، در طول 40 سال گذشته بيش از 6 ميليون هكتار از عرصه هاي جنگلي كشور نابود شده است كه در اين ميان بيشترين خس2ارت به جنگل هاي شمال كشور وارد آمده است و بگفته مقامات مسئول (معاون سازمان حفاظت محيط زيست و معاون وزارت صنايع) بدليل تهديدات و ظرفيتهاي موجود در اين جنگل ها منبعد نبايد از آنان بهره برداري صنعتي بعمل آورد.
هزينه توليد يك تن خمير كاغذ از چوب جنگلي حدوداً 1،200،000 ريال و از باگاس حدود 140،000 ريال است. با توجه به توليد فراوان باگاس در كشت و صنعتهاي نيشكر خوزستان، باگاس نه تنها بهترين جايگزين جنگل هاي شمال كشور براي توليد كاغذ، بلكه ناجي اين جنگل هاست. ضرورت مطلق دارد كه دولت محترم در برنامه چهارم توسعه با تصويب و تخصيص اعتبارات مورد نياز ارزي و ريالي ضمن ممانعت از تخريب جنگل ها، از سوختن بيهوده سرمايه ملي در بيابان ها نيز جلوگيري بعمل آورده و 4 كارخانه موصوف را سريعاً راه اندازي نمايد.