حاملهاي انرژي و محيط زيست

[ حسن اصيليان ] - معاون محيط زيست انساني سازمان حفاظت محيط زيست

خلاصه مقاله:

افزايش بي رويه مصرف انرژي حاصل از سوختهاي فسيلي، اگر چه رشد سريع اقتصادي جوامع مدرن صنعتي را ميسر كرده اما به واسطه نشر آلاينده هاي حاصل از احتراق و افزايش غلظت دي اكسيد كربن در اتمسفر و پيامدهاي آن جهان را با تغييرات برگشت ناپذيري مواجه ساخته است . ادامه اين روند نه تنها منابع تجديد ناپذير و پايان يافتني انرژي را به سرعت تخريب مي كند بلكه آلاينده هاي گوناگوني را در محيط هاي پذيرنده (هوا، آب و خا ك ) رها مي ساز د. آثار زيست محيطي مصرف انرژي تنها به مرزهاي يك كشور محدود نمي شود . بلكه در بسياري از موارد به صورت مشكلي فرامرزي و جهاني پديدار مي گردد.
- تشديد تراكم گازهاي گلخانه اي
- گرمايش زمين
- تخريب لايه ازن و بارش باران هاي اسيدي
- آلودگي اقيانوس ها و تغييرات آب و هوائي
- از بين رفتن گونه هاي گياهي و جانوري، بيابان زائي و تخريب جنگلها
- به مخاطره انداختن سلامت و بهداشت جامعه
با توجه به عملكرد بخش انرژي كشور در سال 1383 كل توليد انرژي اوليه كشور معادل 220/9 ميليون بشكه معادل نفت خام بوده كه 71/6 درصد آن به نفت خام، 27/3 درصد به گاز طبيعي 0/80 درصد به برق آبي و انرژي هاي تجديد پذير و 0/3 درصد به سوختهاي جامد و غير تجاري اختصاص يافته است.
بنابراين وراي مسئله آلودگي محيطي، سوختهاي فسيلي از نقطه تامين منابع انرژي نيز داراي اهميت ويژه اي بوده و تمام جوامع ملزم به كنترل و بهينه سازي مصرف انرژي در دنيا به شمار مي آيد . مي توان با تدوين الگوهاي مناسب مصرف انرژي و كاربردي كردن آن، تلاش جدي در جهت كاهش و كنترل مصرف انرژي (بخصوص سوختهاي فسيل ي ) بعمل آورده ، از طرفي نيز با توجه به پتانسيل بالاي منابع انرژي هاي تجديد (بخصوص سوختهاي فسيل ي ) بعمل آورده، از طرفي نيز با توجه به پتانسيل بالاي منابع انرژي هاي تجديد شونده (نظير انرژي خورشيدي، بادي، زمين گرمايي و ...) و بهره برداري گسترده از آنها نقش اساسي در كاهش مصرف انرژي هاي فسيلي و حفظ منابع موجود و نهايتاٌ موجب تقليل آلاينده هاي زيست محيطي خواهد شد.
در اين مقاله با استفاده از آمارهاي موجود مصرف انرژي و نيز بهره گيري از فاكتورهاي انتشار مواد سوختني؛ مقادير انتشار آلانيده هاي زيست محيطي بخصوص در شهرهاي آلوده كشور برآورد . و به همراه آن راهكارهاي بهبود مصرف انرژي در بخش هاي مختلف ارائه گرديده است.