ارائه مد لهاي مكاني بهينه توسعه درايران با ديدگاه توسعة پايدار و مقابله با سوانح طبيعي (سيل) قابل كاربرد در سامانه هاي اطلاعات مكاني GIS

[ عليرضا قراگوزلو ] - سازمان نقشه برداري كشور
[ مژگان هجراني ديارجان ] - سازمان نقشه برداري كشور

خلاصه مقاله:

ارائه مدل هاي مناسب براي توسعه در كشور با هدف مد يريت سوانح طبيعي (سيل) از اهميت بسيار بالائي برخوردار است به و يژه با ديدگاه توسعه پا يدار كه در آن هدف تطبيق شرائط توسعه با وضعيتي كه هم كمتر ين آثار زيانبار را بر محيط زيست باقي بگذارد و هم كمترين هزينه را بدليل عدم تطابق از محيط زيست دريافت دارد لحاظ شده باشد . در اين ميان در صورتي كه از سامانه هاي اطلاعت مكاني و ساير سامانه ها ي پردازش داده هاي زمين مرجع تنها به عنوان ابزار شناسائي استفاده ننموده و قدمي فراتر از مرزهاي توليد اطلاعات مكاني برداريم لاجرم در مراحل تجزيه و تحليل و ا رزيابي اطلاعات بمنظور برنامه ريزي توسعه مي توان از اين امكانات در مسير پردازش داده هاي مكاني با هدف دستيابي به شرائط بهينه در توسعه دست يافت به نحوي كه يكي از مزاياي آن كاهش خطرات ناشي از بحران ها و سوانح طبيعي در كشور است . پس از وقوع بحران ها و سوانح طبيعي متعدد در كشور و بويژه سيل هاي زيانبار در دهه اخير، با توجه به نقش سازمان هاي توليد داده هاي مكاني توجه كارشناسان و متخصصين ذيربط معطوف كاربردهاي ارزنده اين اطلاعات در برنامه ريزيهاي توسعه شهري و نيز مديريت بحران قرار گرفت و اقداماتي نيز در اين زمينه صورت گرفت . در اين مقاله با توجه به نقش كاربري ها با ملاحظه ديدگاه توسعه پايدار كه توجه ويژه اي به ظرفيت هاي طبيعي منطقه از ديدگاه اكولوژيكي و زيست محيطي دارد، مدل هاي مناسب براي توسعه در ايران به منظور مديريت سوانح طبيعي (سيل) و قابل استفاده در سامانه هاي ا طلاعات مكان ي با شرائط فوق ارائه مي گردد. بديهي است با توجه به جايگاه و نقش سازمان هاي توليد اطلاعات مكاني و به ويژه كاربرد انواع نقشه هاي پوششي و شهري و پايگاه سامانه هاي ملي اطلاعات مكاني، بايد به نقش حساس مدل هاي قابل استفاده در تحليل هاي اطلاعات مكاني و ايجاد پيوستگي بين اين اطلاعات و ظرفيت هاي طبيعي محيط براي تصميم سازي در برنامه هاي توسعه متناسب با شرائط طبيعي مناطق به نحوي كه كاهش خطرات ناشي از سوانح طبيعي را به دقت مورد توجه قرار داده باشد اهميت ويژه اي قائل شد. اين مدلها در بخش هاي متنوعي از مراكز تصميمگيري مانند آمايش سرزمين و نيز برنامه هاي مربوط به توسعة كالبدي كشور و به ويژه شهرها قابل استفاده مي باشند.