تلفيق سوانح طبيعي در طرح ريزي كالبدي ملي  Fulltext 

[ فيروز توفيق ] - مركز مطالعات معماري و شهرسازي - وزارت مسكن و شهرسازي

خلاصه مقاله:

نقطه عزيمت طرح ريزي كالبدي ملي، مشاهده اين واقعيت بود كه در ايران توسعه شهرهاچنان است كه ظرف نه بيشتر از سه دهه ، جمعيت شهري كشور از حدود 33 ميليون نفر كنوني به نزديك 100 ميليون نفر در سال 1400 رسيده ، سه برابر خوهد شد. اين پيش بيني خواب خيال نيست زيرا كه در سي سال ميان دو سرشماري 1335 و 1365 هم جمعيت شهري كشور از 6 ميليون نفر به 28/3 ميليون نفر ارتقاء يافته، 4/7 برابر و در همين دوره عدد شهرهاي ايرن – به معناي نقاط داراي 5 هزار نفر سكنه و بيشتر – از 186 شهر به 606 شهر افزايش يافته، 3/3 برابر شده است. در گذشته گسترش شهري عمدتا به صورت توسعه شهرهاي موجود (نقشه توسعه شهر قم) همراه با تبديل روستاهاي بزرگ به شهر بوده است. نوشهرها نيز در اين تحول داشته اند.
نتيجه آنچه گذشت اين است كه در چند دهه اينده در ايران بايستي دو برابر آنچه تاكنون شهرسازي شده، شهر جديد به معناي گسترش شهرها وروستاهاي موجود و يا ايجاد نوشهرها، ساخته شود. سترش خود به خود و ارتجالي شهرها نتيجه درخشاني نداشته، ازجمله موجب از بين رفتن زمين هاي مرغوب كشاورزي پيرامون شهرها شده است.زيرا معمولا شهرهاي مادرميان دشتهاي حاصلخيز با قابليت خوب براي كشت آبي قراردارند (نگاه شود به نقشه موقعيت چند شهري روي قابليت ارضي)
حال اگرنقشه مراكز شهري يكي از مناطق طرح ريزي كالبدي، آذربايجان را روي نقشه پهنه بندي خطر نسبي زلزله بيندازيم، مشاهده خواهيم كرد كه در اينجا نيز رشد طبيعي شهرها به پراكنش مطلوب نينجاميده است. درست به عكس، بسياري از شهرهاي مهم منطقه، ازجمله شهر ميليوني تبريز، در ناحيه خطر بالاي زلزله قرار دارد.