|
نحوه تاثير احداث سدها برعملكرد فرسايش آبراهه اي وحركات توده اي درحوضه هاي نواحي نيمه خشك - مطالعه موردي :حوضه قرنقوچاي ، واقع در دامنه هاي شرقي كوهستان سهند Fulltext
نويسنده:
[ مريم بياتي خطيبي ] - استاديارگروه پژوهشي جغرافياي دانشگاه تبريز
خلاصه مقاله:
بيش ازنيمي از بارشي كه به سطح زمين مي رسد ،دوباره به آتمسفر برمي گـردد . مقـدار بـارش رسـيده بـه سطح زمين نيز ،ازنظرزماني ومكاني بطوريكسان توزيع نمي گردد . براي اسـتفاده بهينـه ازآب هـاي رسـيده بـه سطح زمين، بايد به نحوي آنها را مهار ودرقالب هاي م ختلف، از اين آب ها استفاده نمود . با توجه به رشد سريع جمعيت ونياز به زيركشت بردن زمين هاي بيشتروهمچنين تامين انرژي جوامع درحال رشـد ،سـدها وبنـدها از مهمترين سازه هاي آبي براي پاسخگوئي به اين نيازها ي روز افزون محسوب مي شوند . به لحاظ اجباردر تامين شتابان نيازهاي روز افزون انساني ،تعداد وارتفاع اين سازه ها دربسترهاي طبيعي درطي زمان،افزايش يافته وبـا اين افزايش،آشفتگي درحوضه ها نيزبيشترشد ه است . بـا چنـين رونـدي ، سـدها علـي رغـم مزايـايي زيـاد ،بـا
حضورخود، تعادل سيستم هاي طبيعـي را بـرهم زد ه انـد . بـه ايـن صـورت كـه ، بـا احـداث چنـين سـا زهايي درمسيررودخانه ها ،موقعيت وعملكرد فرآيندهاي فرسايشي وكاوشي ،تغييـر نمـوده وميـزان حركـات تـوده اي افزايش يافته ونحوه فرسايش آبراهه اي دربخش هاي مختلف حوضـه متحـول شـد ه اسـت . چنـين تغييراتـي درحوضه هاي نيمه خشك ،به لحاظ حساسيت زياد سيسـتم و زيرسيسـتم ها بـه بروزكـوچكتري ن تغييـر، چشـم گيرتروگاه درحد بحراني بوده است . درچنين محدوده هايي ، سدها از جنبه هاي مختلف درتحريك دامنه ها بـه وقوع حركات توده اي ودرتغييرعملكرد فرسايش رودخانه اي ودرنتيجه در افزايش ميزان رسـوب رودخانـه هـا ، نقش ايفا نموده اند . دراين مقاله سعي خواهد شد بـا اسـتفاده از تكنيـك GIS ،دريـك حوضـه نمونـه ،انـواع تغييرات رخداده ناشي از احداث سدها درحوضه ها ترسيم شود . حوضه قرنقوچاي ( به عنوان حوضه مورد مطالعه ) ،يكي از مهمترين حوضه هاي شرقي كوهستان سهند اسـت كـه بـه لحـاظ ارائـه پتانسـيل هـاي توپـوگرافي وهيدرولوژيكي ،سدهاي متعددي برروي رودخ انه هاي جاري درآن احداث شده است . اين سدها عـلاوه ازارائـه خدمات تبين شده درساخت آنها ( مطابق با اهداف تعريف وتعي ين شده ) ،با اثرات زيست محيطي ،هيدرولوژيكي وژئومورفولوژيكي نيزهمراه شده ا ند كه دراين مقاله ،با توسل به تحليل هاي كمي ،علاوه ازتصوير وضع موجود درمحدوده سدها ،نحوه تاثيرآنها درتغييركاركرد فرآيندها دردرازمدت وكوتاه مدت نيز تبين خواهد شد .
كلمات كليدي:
سدها ،اثرات سدها ،فرسايش ،فرسايش آبراهه اي ،حركات توده اي ،حوضه قرنقوچاي
[ لينک دايمي به اين صفحه: http://www.civilica.com/Paper-MAHAB04-MAHAB04_002.html ]
|