تحليل سياستهاي ارزش آب در برنامه چهارم توسعه  Fulltext 

[ انوش نوري اسفندياري ] - مدير كل دفتر اقتصاد آب وتجهيز منابع مالي شركت سهامي مديريت منابع آب ايران
[ طيبه آريان ] - مدير بخش بررسيهاي اقتصادي شركت مهندسي مشاور مهاب قدس
[ پروانه نصيري ] - كارشــناس ارشــد دفتــر اقتصــاد آب و وتجهيــز منــابع مــالي شــركت ســهامي مــديريت منــابع آب ايــران

خلاصه مقاله:

در مباني نظري، براي ايجاد تعادل و توسعه پايدار، ب ر هم ارزي بين ارزش كامل و هزينه كامل آب تاكيد شده اسـت . ارزش كامل آب شامل ارزش مصرفي ( مستقيم نظير برداشت از منـابع آب بـراي مصـارف مختلـف و ... ، غيرمسـتقيم نظيرفايده خالص از جريان آبهاي برگشتي و ...) ، ارزش انتخاب ( بهاي قابل پرداخـت بـراي حفـظ محـيط زيسـت بـه منظور بهره برداري هاي آتي ) و ارزش غيرمصرفي ( شامل ارزش ذا تي يعني تمايل به پرداخت بـراي حفاظـت از منـابع فقط به منظور بودن آنها و ارزش ميراث آيندگان ) است . هزينه كامل تامين ( سرمايه اي و نگهـداري و بهـره بـرداري ) ، هزينه فرصت ( ارزش مصرف آب در ساير مصارف ) و هزينه آثار خارجي ( اقتصادي و زيست محيطي ) ، اجزاي تشـكيل دهنده هزينه ك امل آب است . براي مديريت ايجاد تعادل، بايد باتشخيص علل و ميـزان عـدم تعـادل ارزش و هزينـه ، تمهيدات لازم براي انطباق منافع فردي ، گروهي و اجتماعي با استفاده از ابزارهاي حقوقي ، فني ، اقتصادي ، اجتمـاعي و فرهنگي در عمل فراهم شود . رويكرد محافل جهاني به مفهوم ارزش اقت صادي آب از اوايل دهه ١٩٩٠ ميلادي شكل گرفته و در ايران نيز مطالعات و پژوهشهاي مختلفي در زمينه هزينه و ارزش آب توسط معاونت امور آب وزارت نيرو از اوايل دهه ١٣٧٠ انجام شده است . در اين زمينه تمهيدات مختلفي نيز در قالب برنامه هاي توسعه پنج سـاله بخصـوص در برنامـه چ هـارم توسـعه پيش بيني شده است . از ميان سياستهاي اتخاذ شده، بند ج ماده ١٧ قانون برنامه چهارم توسعه به طور مسـتقيم بـه ارزش آب پرداخته است . بديهي است كه پياده سازي كامل بند ج ماده ١٧ در سطح حوضه هاي آبريز كشور، مي تواند منجر به افزايش كارايي بخشهاي مختلف مصرف آب ، كاهش تلفات ، تخصيص بهينه آب و ... شـود . امـا اجـراي آن در عمل با چالشهاي بسياري روبرو است . اين مقاله بر آن است كه ضمن مروري بر سوابق موضوع ، چالشهاي اجرايي بند ج ماده ١٧ قانون برنامه چهارم توسعه را مورد بررسي قرار داده و حتي المكان توصيه هايي را در اين زمينه ارائه دهد .

ارزش و هزينه كامل آب ، مطالعات و پژوهشها، بند ج مـاده ١٧ برنامـه چهـارم ، آئـين نامـه اجرايـي، افزايش كارايي، تخصيص بهينه، چالشها