روان شناسی مثبت نگر: طبقه بندی توانمندی های انسان و نقش این توانمندی ها در سلامت روان

شهیدی, شهریار

هدف مهم روان شناسي مثبت نگر، از طرفي مطالعه و تحقيق درباره چگونگي ايجاد و تداوم بخشيدن به عواطف مثبت مانند شادي، اميد و اعتماد است و از طرف ديگر بهره جستن از سازمان ها، نهادها و موسساتي است كه مي توانند انديشه هاي مثبت را در افراد پرورش دهند و تداوم بخشند. يكي از اقدامات اساسي كه متخصصين فعال در اين زمينه نسبت به آن مبادرت ورزيده اند، تلاش براي تدوين نوعي نظام طبقه بندي براي تشريح توانايي ها و مهارت هاي مثبت انسان است. نخستين طرح اين طبقه بندي توسط پيترسون و سليگمن در سال ٢٠٠٤ ميلادي، تحت تاثير و به تبعيت از راهنماي معروف تشخيصي و آماري كه سال هاست توسط روان شناسان و روان پزشكان براي طبقه بندي بيماري هاي رواني مورد استفاده قرار گرفته، به چاپ رسيد. در طبقه بندي نيروها و توانمندي ها، شش گروه از توانائي هاي انسان به شرح زير شناسايي و مشخص شده است: خرد و دانايي كه شامل خصوصياتي چون خلاقيت، كنجكاوي، پذيرا بودن در برابر تجربه هاي نو، عشق به يادگيري و داشتن وسعت نظر مي شود. شجاعت، شامل خودباوري، پايداري، سرزندگي و كمال و نوع دوستي كه شامل خصلت هايي چون عشق ورزيدن، مهربان بودن و هوش اجتماعي مي شود. سه گروه ديگر عدالت جويي، اعتدال و تعالي هستند. عدالت جويي در برگيرنده پديده هايي چون رعايت حقوق شهروندي، رهبري و رعايت بي طرفي و طرفداري از حق است و اعتدال شامل بخشايش، فروتني، آزرم و خود نظم دهي مي شود. تعالي دربرگيرنده طيف گسترده اي از خصوصيات و فعاليت هاي انسان از جمله شوخ طبعي، قدر دانستن، اميدوار بودن و دانستن ارزش زيبائي ها و شگفتي هاي زندگي مي باشد. در مقاله حاضر، خصوصيات اين طبقه بندي تشريح و امكانات موجود براي استفاده از اين روش براي بررسي و ارتقاء سلامت روان در انسان مورد بحث قرار مي گيرد.