كاربرد مدل هيدرولوژيكي (AGREE method) در مديريت مسيلها  Fulltext 

[ منيژه قهرودي تالي ] - استاديار دانشگاه تربيت معلم

خلاصه مقاله:

مديريت و مهندسي مسيلها در شهرها ي ايران از اهميت ويژه اي برخوردار است . زيرا بيشتر شهر هاي ايران در قلمرو خشك و نيمه خشك واقع شده است و اين مناطق داراي رژيم نامنظم بارندگي از نظرزماني و مكاني مي باشند به طوريكه اين شهرها با باران هاي سيل آسا در فصو ل پاييز و بهار و حتي گاهي در تابستان نيز مواجه هستند. از طرف ديگر افزايش جمعيت شهر ها و گسترش مناطق مسكوني در حريم مسيلها سبب گشته تا اين شهر ها با مشكلات عديده اي مواجه باشند. مسيل ها به عنوان واحد هاي هيدر ولوژيكي مي باشند كه قادرند آب حوضۀ آبريز مربوط به خود را جمع كرده و از مسير هاي مشخصي آن را خارج سازند .تجاوز به حريم طبيعي مسيل ها، حركت سيلابها در شهرها را سبب مي شود زيرا بستر يك مسيل شايد سالها و حتي دهها سال خشك باشد ولي يك بارش ناگهاني باعث مي شود تا مسيل بستر خود را از شهرباز پس گيرد و اين اقدام مسيل براي شهرها خرابي و يراني در بر دارد.
اصولي ترين اقدام در مهندسي مسيلها، شناسايي آنها در سطح شهره او ايجاد زير ساختار دادة مكاني براي آنها مي باشد. در اين راستا، مدل هيدرولوژيكي (AGREE method) به دليل توانمندي هاي زير قادر به ايجاد بانك دادة جغرافيايي مبتني بر GIS مي باشد و به عبارت ديگر مهمترين ابزار را براي مهندسي مسيلها فراهم مي سازد.
- شناسايي مسيلها وحريم مربوط به آنها
- تعيين مسير هاي خروجي حوضۀ يك مسيل
- شناسايي مسيلهاي بالادست و پايين دست مرتبط با مسيل مورد نظر
- ژئوكدينگ مسيل ها
- الحاق داده هاي سري زماني ازجمله داده هاي هيدرومتري و سينوپتيك و . . . از طريق كد هاي منحصر
- انطباق با ساختار داده هاي مكاني شهري
- امكان اشتراك داده اي از طريق طراحي متاديتا در وب
- و ...
در اين مقاله روش فوق براي ماه شهر به اجرا گذاشته است. براي داده هاي توپوگرافي از تصاوير ماهواره اي SRTM (Shuttle Radar Topography Mission) با ابعاد سلولهاي 30 ثانيه (حدود 90 متر) استفاده شدهاست. حوضه هاي آبريز مسيلها و زير حوضه ها بر اساس AGREE method شناسايي و استخراج شده است. زهكشها و نقاط خروجي حوضه مسيلها كدبندي شده است و اساس تصاوير ماهواره اي ETM تركيب بانهدهاي 1 الي 5 و 7 مناطق مسكوني استخراج شده و حريم مسيلها بر روي آنها تعيين گرديده است و در نتيجه بانك داده مبنتي بر GIS (Geodatabase) ايجاد شده كه امكان اجراي طرح هاي مهندسي، تحليل مسيلها، ارتباط آنها با داده هاي توصيفي يا سريهاي زماني فراهم است.

مسيلها، AGREE method، بانك داده هيدرولوژي، حوضه مسيل، ماهشهر