استفاده از زهاب شهرها براي آبياري اراضي پائين دست  Fulltext 

[ ] - شركت جهاد نصر خراسان

خلاصه مقاله:

در دهه هاي اخير رشد جمعيت شهرها، افزايش مصرف آب شرب را بدنبال داشته است ، پساب آن توسط چاههاي حفر شده در اماكن مسكوني و تأ سيسات شهري به زمين تزريق مي شود ،آبهاي حاصل از بارندگي و آبياري فضاهاي سبز شهري نيزبه آن افزوده مي گردد. در گذشته اي نه چندان دور توسط قنوات و چاههاي كم عمق از آبهاي تحت الارضي براي آبياري مزارع و باغات مجاور شهرها استفاده مي شد كه با تغيير در كاربري زمينها و تبديل آنها به فضاهاي مسكوني و صنعتي برداشت از آبهاي نفوذي بطور قابل ملاحظه اي كاهش يافته است، مجاري قنوات كه در زمان
بهره برداري عاملي براي تعادل سطح آب هاي زيرزميني بودند، پس از خشكيدن بعلت قرار گرفتن بخشهايي از آنها زير پي ساختمانها سرگرداني آبهاي بالادست را فراهم ساخته واين عوامل در برخي از شهرها موج ب بالا آمدن سطح آب زير زميني شده بطوريكه زندگي عادي ساكنان را به مخاطره انداخته است. بالا آمدن سطح آب در شهرها موجب سستي زمين و كاهش باربري و حتي شكستگي پي ها و فروريزي بناها خواهد شد، در چنين شرايطي ايجاد تأسيسات زيرسطحي مقدور نخواهد بود و بهره گيري از زمين تقليل فاحش خواهد يافت.
آبهاي سطحي پس از رسيدن به لايه هاي غير قابل نفوذ، جريان مي يابند و اكثراً در بخش هاي سست زمين و گسل ها فرو رفته و در بعضي مناطق موجب آلوده ساختن آبهاي سفره هاي عميق مي شوند. شهر مقدس مشهد علاوه بر جمعيت رو به رشدش سالانه پذيراي بيش از بيست ميليون زائر است كه اين عامل و محدوديت منابع آبي، اين كلان شهر مذهبي را در تنگنا قرار داده است.
منابع آب مشهد به نزولات جوي پشت دو سد طرق و كارده و تعدادي چاه عميق و نيمه عميق منحصر مي گردد و اگر خط انتقال آب از سد دوستي نيز سامان يابد، به هما ن ميزان مصرف آب هم بالا رفته كه باز هم همواره كمبود آب وجود خواهد داشت و بايستي چاره اي انديشيد.
اگر در دشت مشهد وجود آبهاي تحت الارضي بعلت قرار گرفتن در عمق حداقل بيست متري زمين خطراتي را كه به آن اشاره شد در بر ندارد، ليكن از دست دادن سالانه حدود دويست م يليون متر مكعب آب مصرفي و بخش اعظم رواناب حاصل از بارندگي دشت مذكور كه آن نيز به كشف رود و از آنجا به تجن و در نهايت در ريگزارهاي قره قوم فرو مي رود انگيزه اي براي پژوهش پيرامون موارد مشروحه خواهد بود.
-1 تاريخچه پيدايش شهر مشهد وعلل انتخاب محل كنوني وتغييرات حاصله در تجمع جمعيت در طول تاريخ
-2 تغييرات بوجود آمده در عمق آبهاي تحت الارضي بالادست و پائين دست
-3 جهت جريان آب زيرزميني در سفره زيرسطحي
-4 نوسانات سطح آب زيرزميني در طول زمان
-5 انتخاب گزينه هاي عملي براي جلوگيري از هدر رفت آبهاي تحت الارضي توسط پيشينيان در طول تاريخ و مقايسه چاههاي عمودي با گالريهاي افقي از نظر زهكشي
-6 بهره برداري از زهاب با هدايت آبهاي حاصله به زمينهاي زراعي و باغات پائين دست و استفاده از آب زهكشي در آبياري فضاهاي سبز شهري در فصل كم آبي بعنوان راهكاري عملي
-7 طراحي زهكش ها و بيان روشهاي اجرائي و بهره گيري از تكنولوژي نوين
با اميد به اينكه اين پژوهش بتواند در زندگي روزمره ساكنان شهرهاي مشابه مفيد واقع گردد.