مفهوم شناسي « شكست بازار » و نقش آن در سياستگذاري فناوري  Fulltext 

[ روح الله ايزدخواه ] - مركز مطالعات تكنولوژي دانشگاه صنعتي شريف تهران، ايران

خلاصه مقاله:

تجربه كشورهايي همچون كشورهاي شرق و جنوب شرق آسيا ( ژاپن، كره جنوبي، تايوان، مالزي، سنگاپور و ...) و نيز كشورهاي نسبتاً موفق آمريكاي لاتين همچون برزيل و مكزيك و كشورهاي ديگري مانند چين، تركيه و هند، نشان داده است كه تا چه حد سياستگذاري هدفمند و سنجيده دولت مي تواند روند توسعه فناوري را شتاب بخشد . در مطالعات و مجادلات اخيري كه در توجيه اين تجارب صورت گرفته و مي گيرد، سخن از بحث تكراري و قديمي » دخالت و يا عدم دخالت دولت « نيست، بلكه اين مجادلات بر ميزان دخالت دولت در توسعه صنعتي و فناوري متمركز است؛ بدين معنا كه حدود و ثغور دخالت دولت در توسعه صنعتي و فناوري چيست؟ آيا صرفاً در اتخاذ سياستهاي خنثي و بسترساز ( سياستهاي عملكردي مانند توسعه آموزش و سرمايه گذاري ) محدود مي شود و يا آنكه فراتر، بر اعمال سياستهاي فعالانه و انتخابگر نيز شامل مي شود؟ بررسي و تحليل موشكافانه ابعاد اين مجادلات، مي تواند در تبيين « سياست صنعتي و فناوري » صحيح و تعميق علمي مباحث راهگشا باشد . از اين رو مقاله حاضر، يكي از ابعاد كليدي و درواقع ركن اساسي سياست صنعتي و فناوري، يعني سياستهاي انتخابي را مورد مطالعه قرار داده و به بررسي و تحليل ريشه
اصلي اين سياستها يعني پديده » شكست بازار « مي پردازد . بدين منظور سه ديدگاه در بيان و تفسير شكستهاي بازار مد نظر قرار گرفته اند : ديدگاه سياست استراتژيك تجاري، ديدگاه اخير بانك جهاني و ديدگاه تكاملي ( نهادگرايان ). پس از بررسي و تحليل هريك از اين ديدگاه ها مشخص مي شود كه ديدگاه نهادگرايان بر موضوع توسعه فناوري بخصوص در كشورهاي درحال توسعه تأكيد فراوان داشته و متناسب با آن، رويكرد فعالانه را در سياستگذاري توسعه تكنولوژي توصيه مي نمايد

شكست بازار، سياستگذاري تكنولوژي، سياست صنعتي، بانك جهاني، نهادگرايان