جيوه در هواي شهر تهران  Fulltext 

[ عسگر هوفر ] - استاد گروه مهندسي شيمي دانشكده فني دانشگاه تهران
[ حميدرضا هنري ] - عضو هيئت علمي گروه مهندسي بهداشت محيط دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي تهران

خلاصه مقاله:

از ديد صاحب نظران و افراد متخصص محيط زيست آلاينده هاي حاصل از سوخت بنزين اتومبيل ها و ساير سوختهاي وسايل نقليه پنهان نيست. جيوه يكي از آلاينده هاي سمي است كه كمتر در مورد آن مطالبي در روزنامه ها و همايشها ارائه شده است. جيوه به راحتي از طريق هوا، خاك و آب به صورت يون جيوه يا بخار جيوه جابجا مي شود. خطرات زيست محيطي جيوه حاصل از سوخت اتومبيلها (بنزين) در هوا از مجموع كليه آلاينده هاي ديگر كه از اتومبيلها و صنايع يك شهر حاصل مي شود، بيشتر است زيرا غلظت مجاز جيوه در آب شرب طبق استاندارد محيط زيست آمريكا (EPA) يك ميليگرم در متر مكعب (1PPb) و در هوا 1/0 ميليگرم در متر مكعب مي باشد. يكي از دلايل عدم توجه به اهميت آلايندگي جيوه احتمالا به علت عدم توانايي در اندازه گيري با استفاده از دستگاههاي Atomic-Absorption-Spectroscopy براي تعيين مقدار جيوه با دقت 1PPb در آزمايشگاههاي تحقيقاتي و بيمارستانها مي باشد. در بخش اول اين مقاله مقدار جيوه اي كه براساس استاندارد EPA و به مدت يك سال مي تواند وارد هواي شهر تهران شود با جيوه حاصل از سوخت بنزين حداقل يك ميليون اتومبيل در شهر تهران در مدت يك سال مقايسه شده است. در اين مقايسه علاوه بر جيوه موجود در بنزين كه وارد هواي شهر تهران مي شود جيوه حاصل از سوخت نفت سفيد و گازوئيل را بايد به آن اضافه نمود و تنها مقايسه جيوه حد مجاز توصيه شده در استاندارد سازمان حفاظت محيط زيست آمريكا (EPA) با جيوه اي كه از طريق سوخت اتومبيلها وارد هواي شهر مي شود بيانگر شدت آلودگي هواي شهر تهران است.
در بخش دوم مقاله يكي از كانونهاي توليد جيوه به صورت گاز توسط واحدها و يا كارخانجات توليد گاز كلر و انتشار آن مخلوط با گاز هيدروژن خروجي در دماي حدود 70 درجه سانتيگراد مورد بحث و بررسي قرار گرفته است كه در حال حاضر اين واحدها از طرف سازمان محيط زيست به دليل آلودگي با جيوه تهديد به تعطيلي شده است و استحصال – استخراج اين جيوه گازي در دماي محيط با حلال ارزان و بهداشتي و در دسترس توسط نويسندگان اين مقاله به اين واحدها توصيه مي گردد. اين طرح مي تواند الگويي براي نمونه هاي مشابه در شهرهاي ديگر باشد و در كارگاههاي آينه كاري، باطري سازي و كليه صنايع آلاينده در ارتباط با جيوه براي استحصال يا حذف جيوه گازي از اتمسفر هوا به كار رود.
در اين مقاله گاز سوز كردن اتومبيلها براي كاهش جيوه هوا، مونيتورينگ دائمي و آزمايش روزانه مقدار جيوه گازي در هواي شهر تهران و نيز جيوه در آب آشاميدني، نشانه هاي حضور جيوه در بدن انسان (با اندازه گيري جيوه خون و ادرار) و در نتيجه ضايعات آن بر قلب – عروق خوني، توصيه شده است.

جيوه در نفت – منابع جيوه گازي در شهرها – ضايعات حاصل از استنشاق بخار جيوه