معرفي شاخص درجه اي تجمعي براي ارزيابي مديريت پايدار خاك، مطالعه موردي بخش جنوبي دشت اروميه  Fulltext 

[ رضا سكوتي اسكوئي ] - مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي آ - غربي
[ محمدحسين مهديان ] - مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
[ جعفر غيوميان ] - مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
[ شهلا محمودي ] - دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

مديريت پايدار براي حفظ و بهبود حاصلخيزي خاك ضروري و اساسي ميباشد . مديريت پايدار خاك پيش نيازي براي حفظ خصوصيات و عملكرد خاك بوده و با توسعه پايدار، ارتباط نزديكي دارد . پايداري خاك ميتواند با بررسي در يك دوره زماني و به صورت شاخصهاي مرتبط با خصوصيات و فر آيندهاي خاك ارزيابي گردد . معيار انتخاب و درجه بندي اين شاخصها بر اساس اهميت آنها در توليد پايدار است . با توجه به اين كه شاخصها و روشهاي مختلفي براي ارزيابي پايداري خاك به كار ميرود، اين تحقيق با هدف بررسي مديريت پايدار خاك با استفاده از روش شاخص درجهاي تجمعي و تحليل تغييرات پايداري خاك در طول يك دوره زماني انجام گرفته است . در اين روش، داده هاي حاصل از مطالعات خاكشناسي سالهاي 1342 و 1379 در تعداد 14 پروفيل از اراضي بخش جنوبي دشت اروميه واقع در استان آذربايجان غربي، شامل بافت خاك ( شن، سيلت و رس ) ، اسيديته، هدايت الكتريكي، درصد مواد خنثيشونده، درصد كربن آلي، نفوذپذيري و فرسايش پذيري خاك بر حسب فاكتور وزني، امتيازدهي شده و شاخص درجهاي از جمع جبرياين امتيازات محاسبه گرديده است . ميزان پايداري خاك از روي شاخص به دست آمده مورد ارزيابي قرار گرفت . نتايج
نشان داده است كه شاخص درجهاي با پايداري اراضي نسبت معكوس دارد . همچنين در سطح منطقه اراضي كه با افزايش پايداري مواجه هستند شامل زمينهايي است كه تحت كشت باغات ميوه و نباتات چند ساله نظير يونجه و باغات بودهاند . افزايش در شاخص درجهاي كه منجر به تنزل كيفيت كلاس پايداري شده است، در اراضي مشاهده ميگردد كه با توجه به شرايط محلي از نظر بهرهبرداري، تبديل كاربري از زراعتهاي دائمي به نباتات سالانه در آنها صورت گرفته است . بنابراين تبديل كاربري در منطقه عامل اصلي تخريب اراضي و مهمترين عامل موثر بر پايداري خاك نيز فرسايشپذيري شناخته شد .

پايداري خاك، شاخص درجهاي تجمعي، فرسايشپذيري خاك، كاربري اراضي، اروميه