حليل پراكندگي مكاني شدت خشكسالي سال زراعي 8080﷦-1379 در استان فارس با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي(GIS)  Fulltext 

[ سيدامير شمس نيا ] - دانشجوي كارشناسيارشد آبياري و زهكشي، دانشگاه آزاد اسلامي واحد فيروزآباد
[ نادر پيرمراديان ] - استاديار گروه مهندسي آب، دانشگاه آزاد اسلامي واحد شيراز
[ محمدمهدي قاسمي ] - كارشناسارشد آبياري و زهكشي، سازمان جهاد كشاورزي استان فارس
[ محمدعلي شاهرخ نيا ] - كارشناس ارشد آبياري و زهكشي، سازمان جهاد كشاورزي استان فارس

خلاصه مقاله:

خشكسالي يكي از مهمترين بلاياي طبيعي ميباشد كه خسارات فراواني را بر بخش كشاورزي و منابع آبي وارد ميسازد . به دليل تاثيرات مخرب ناشي از خصوصيات خشكسالي، بخشهاي مختلف توليدي، اقتصادي، اجتماعي و اكوسيستمها با آسيبهاي جدي مواجه ميشوند . در ميان ويژگيهاي خشكسالي، سه ويژگي شدت، مدت و گسترش مكاني از اهميت بيشتري برخوردار ميباشند . به منظور به حداقل رساندن مخاطرات وقوع خشكسالي واضح است كه انتقال مديريت بحران به مديريت ريسك امري اجتنابناپذيراست و نظارت و ارزيابي خشكسالي از ضروريات است . به منظور پايش و سنجش خشكسالي در هر منطقه و تجزيه و تحليل آماري اين پديده لازم است از شاخصهايي استفاده گردد . در اين پژوهش شاخص استاندارد شده بارش با در نظر گرفتن مزايايي كه در تحليل منطقهاي و ايجاد ارتباط زماني بين رخدادهاي خشكسالي در نواحي مختلف يك پهنه دارد، انتخاب شده است . در اين راستا از اطلاعات بارانسجي 125 ايستگاه مربوط به استان فارس و استانهاي مجاور، در يك دوره آماري 30 ساله استفاده گرديد . پس از آمادهسازي اطلاعات، مقادير شاخص استاندارد شده بارش در مقياسهاي زماني 6 ، 12 و 24 ماهه جهت تعيين شدت خشكسالي ماهانه تمامي ايستگاهها در سال زراعي80- 1379 محاسبه گرديد . پس از تعيين شدتهاي خشكسالي، با استفاده از نرمافزار ArcGIS9 ، پهنهبندي و تحليل پراكندگي مكاني خشكسالي انجام گرديد . نتايج اين پژوهش نشان ميدهد كه با طولاني شدن دوره خشكسالي و تداوم آن، دو مولفه شدت و گستره مكاني خشكسالي، افزايش مييابد . همچنين نتايج حاكي از آن است كه مناطقي از شمال شرق، قسمتهاي
جنوب شرقي، جنوب و جنوب غربي استان فارس نسبت به مناطق ديگر از نظر آسيبپذيري نسبت به خشكسالي مستعدتر بوده و بيشتر در معرض خشكسالي قرار دارند . لذا مناطق مذكور در بخش كشاورزي و نظامهاي مبتني بر كشت ديم كه بقاي آن بستگي به ميزان بارش دارد، آسيب پذيرتر ميباشند .

خشكسالي، شاخص استاندارد شده بارش، سامانه اطلاعات جغرافيايي، استان فارس