روش هاي بيوتكنولوژيكي جايگزين سموم شيميايي مبارزه با علف هاي هرز  Fulltext 

[ سيدمجيد لوح موسوي ] - عضو هيئت علمي ( مربي ) دانشگاه آزاد اسلامي واحد فلاورجان اصفهان

خلاصه مقاله:

علف هاي هرز به عنوان عامل كاهش چشمگير عملكرد اكوسيستم هاي كشاورزي شناخته مي شوند . به دليل نگراني هاي محيطي و بهداشتي، تلاش هايي جهاني در جهت كاهش اتكاء به علف كش هاي سنتتيك كه در كنترل علف هاي هرز مصرف مي شوند، در حال انجام است . در اين رابطه به عنوان مثال، پديدة آللوپاتي، كه به صورت آزادسازي مواد شيميايي خاص توسط گياه بيان مي شود، به عنوان يكي از راه هاي موفقيت آميز براي مديريت پايدار كنترل علف هاي هرز مورد پيشنهاد بوده است . استفاده از آللوپاتي براي كنترل علف هاي هرز مي ًتواند هم مستقيما با استفاده از اثرات آللوپاتيك متقابل طبيعي، به خصوص گياهان زراعي، يا با استفاده از تركيبات شيميايي داراي خاصيت آللوپاتيك به عنوان علف كش هاي طبيعي صورت گيرد . در خصوص مورد اول، تعداد زيادي از گياهان زراعي به واسطۀ استعداد بالقوة آللوپاتيك مي توانند به عنوان يك پوشش، خفه كننده و گياهان كود سبز براي مديريت علف هاي هرز به واسطۀ ايجاد دست كاري هاي مطلوب در
شيوه هاي و الگوهاي كشت و زرع مورد استفاده قرار گيرند . اين مي تواند به نحو مناسبي به صورت انتخابي در تناوب و يا كشت مخلوط با گياهان اصلي در راستاي مديريت علف هاي هرز هدف ( شامل گونه هاي انگلي ) قرار گيرد . حتي گياهاني كه بقاياي آن ها جهت مالچ پوششي به كار گرفته مي شوند نيز مي توانند فوايد موردنظر را ارائه نمايند . آللوپاتي نه تنها علف هاي هرز خشكي زي، بلكه حتي براي مديريت كنترل علف هاي هرز آب زي نيز مي تواند به نحو مناسبي مورد استفاده قرار گيرد . مواد شيميايي داراي اين خاصيت در گياهان عالي تر و نيز در ميكروب ها مي ًتواند مستقيما در كنترل مديريت علف هرز بر اساس الگوي علف كش ها به كار گرفته شود . اثربخشي زيستي اين مواد مي تواند به واسطۀ تغييرات ساختماني يا ساخت نظاير شيميايي آن ها افزايش يابد . به علاوه، در راستاي افزايش توان آللوپاتيك گياهان زراعي، پيشرفته اي چندي با استفاده از بيوتكنولوژي يا ژنوميكس و پروتئوميكس صورت گرفته است . موفقيت در اين زمينه مي تواند با ساخت
مواد شيميايي داراي خاصيت آللوپاتيك و يا توليد گياهان تراريخته با ژن هاي خارجي رمزگذاري شده براي تأثير آللوپاتيك روي يك علف هرز خاص افزايش يابد . در خصوص مورد اول، هردو روش اصلاح متداول نباتات و روش هاي ژنتيكي و مولكولي مورد استفاده هستند . اگرچه، در شرايطي كه روش هاي متعارف اصلاح نباتات كند و مشكل مي باشند، تأكيد بيشتر بر استفاده از فن آوري هاي جديد نظير نشان گرهاي مولكولي و انتخاب گياهان به كمك آن ها مي باشد . هرچند پيشرفت در اين زمينه كند بوده است، با اين حال پاره اي نتايج اميدبخش به دست آمده، چشم انداز آينده را روشن كرده است . در اين مرور سعي بر بحث بر روي همۀ جنبه هاي اين مسأله براي مديريت موفقيت آميز كنترل علف هاي هرز بوده است .

حبوبات، كشاورزي پايدار، علف هاي هرز، بيوتكنولوژي، آللوپاتي