تغذيه ازتة گياه در كشاورزي پايدار (با تاكيد بركاهش اثرات زيست محيطي كود اوره)  Fulltext 

[ سيدمجيد لوح موسوي ] - عضو هيئت علمي ( مربي ) دانشگاه آزاد اسلامي واحد فلاورجان اصفهان

خلاصه مقاله:

در قرن اخير كودهاي شيميايي نقش مهمي در توليد كليۀ فرآورده هاي كشاورزي داشته اند و درحال حاضر به كارگيري آن ها بخشي جداناشدني در مراحل كاشت، داشت و حتي در پاره اي موارد برداشت محصولات زراعي نظير گياهان است . از بين كودهاي شيميايي مورد مصرف درگياهان، با عنايت به هم زيستي ريشۀ گياهان اين خانواده با باكتري هاي تثبيت كنندة ازت، كودهاي ازته به دليل نقشي كه ازت در اعمال حياتي و ساخت مواد ضروري چون پروتئين ها و اسيدهاي نوكلئيك دارند و نيز به دليل ناكافي بودن ميزان طبيعي تثبيت اين عنصر در اكثر خاك هاي كشاورزي جهان، داراي اهميت و كاربرد فوق العاده زيادي هستند از طرف ديگر در بسياري از كشورهاي جهان .ً خصوصا كشورهاي در حال توسعه، كودهاي شيميايي ازته در دسترس و قابل تهيه نيستند . در اين بين، اگرچه اوره اولين بار در سال 1935 ميلادي به عنوان يك كود مورد استفاده قرار گرفت، ولي تا سال 1960 ميلادي به طور گسترده اي به كار گرفته نشد . تعدادي از مشكلات مرتبط با خصوصيات فيزيكي و كارايي پايين ازت اوره، از پذيرش سريع آن به عنوان يك كود ممانعت مي كرد . بسياري از اين مشكلات امروزه به واسطۀ فن آوري هاي جديد و شيوه هاي صحيح مديريت از ميان برداشته شده اند . توليد اوره از هر كود ازتۀ ديگري سريع تر افزايش يافته است . در طي سال هاي 1980-1981 ، اوره 12 درصد از مجموع 12700000 تن كود مورد استفاده در آمريكاي شمالي و 70 درصد كود ازتۀ مورد مصرف در آسيا را به خود اختصاص داد . امروزه نيز بخش عظيمي از توان توليدي مجتمع هاي پتروشيمي كشور به توليد اين كود اختصاص يافته و خريد و فروش آن حلقه اي طلايي مابين صنعت و كشاورزي برقرار كرده است . ليكن به كارگيري اوره مضاري را در پي دارد . ساخت اوره به عنوان يك محصول فرعي در جريان توليد نهايي آمونياك آب گيري شده به مواد اوليۀ ارزاني، چون دي اكسيد كربن و آمونياك نياز دارد . ساخت شيميايي اوره كارايي فرآوري بالاتري نسبت به آن چه كه در ساخت نيترات آمونيوم به دست مي آيد، دارد . اوره نسبت به نيترات آمونيوم ميل تركيبي و استخلاف شيميايي كم تري داشته و بالنتيجه از ديگر كودهاي ازته خاصيت تنزل كيفي كم تري در مورد ساير مواد شيميايي دارد و به عنوان حاملي مناسب براي تعدادي از علف كش ها شناخته شده است؛ هرچند مصرف زياد آن مي تواند فعاليت آنزيم هاي تجزيه كنندة علف كش ها در خاك چون » فسفونيل اوره آز « را افزايش دهد . بخش اعظم اوره در ايالات متحده، نه به صورت حبه پاشي، بلكه به صورت محلول اوره - نيترات آمونيوم كه به واسطۀ اختلاط اوره با نيترات آمونيوم و حصول محلولي با 28-32 درصد ازت به دست مي آيد، مصرف مي گردد ؛ اين كار حلاليت هردو اين كودها را افزايش مي دهد . انتظار مي رود كه اوره به واسطۀ محتواي بالاي ازت، كاربرد آسان و پيشرفت هاي جديد فن آوري، سهم عمده اي از كل تجارت كود ازته را به خود تخصيص دهد . در حال حاضر، فقط آمونياك آب گيري شده منبع ازتۀ مختصر پربهاتري نسبت به اوره مي باشد . موضوعات اين مقاله مربوط به بحث در مورد (1) شرايط محيطي، شيميايي و فيزيكي خاك كه بايستي براي كنترل تغييرات شكل اوره در مزرعه مورد ملاحظه قرار گيرند؛ (2) مًطالعاتي كه تغييرات شكل اوره را يا مستقيما در مزرعه اندازه گيري كرده و يا تحت شرايطي مشابه با شرايط مزرعه اقدام به اين كار نموده اند؛ و (3) چندين روش جديد جهت بازدارندگي اوره آز كه ممكن است كارايي اوره را تحت شرايط مزرعه اي بهبود بخشند، مي باشد .

كود ازته، كود اوره، نيترات، آمونيوم