تاثير فرسايش آبكندي در بوم كشاورزي منطقه دشتياري چابهار  Fulltext 

[ منصور جهانتيغ ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي سيستان

خلاصه مقاله:

از آنجائي كه فرسايش يكي از چالشها و معضلات كشاورزي و توسعه منطقه چابهار محسوب و سهم بارزي در عقبماندگي منطقه ايفاء مينمايد، اين پژوهش انجام پذيرفت . براي اجراي اين تحقيق قبل از ورود به عرصه ميداني، بررسيهاي كتابخانهاي در خصوص منطقه مورد نظر صورت گرفت و همچنين فرمهايي نيز براي شناسايي دقيق آبكندها از لحاظ خصوصيات مورفولوژيكي، اثرات، خسارات و عوامل تحميل اين ناهنجاريها تهيه شد . همچنين براي شناسايي پلان عمومي اين آبكندها نقشهبرداري انجام پذيرفت . نتايج اين تحقيق نشان ميدهد كه در منطقه مورد مطالعه حدود 20000
هكتار تحت تأثير فرسايش آبكندي قرار دارد . آبكندهاي منطقه داراي پلان عمومي راس مايل و غار مانندي دارند . عمق متوسط گودترين آبكندها 7/2 و داراي طول حدود 5516 متر هستند . بزرگترين آبكند اين منطقه مساحتي حدود 8175 هكتار از زمينهاي مستعد كشاورزي را تخريب و از حيز انتفاع خارج نموده است . برخي از خسارات اقتصادي - اجتماعي و زيستمحيطي وارد بر اين منطقه امل، تخريب اراضي زراعي و كاهش توان توليد آنها، هرز رفتن آبهاي سطحي، كاهش كيفيت آب، ايجاد خسارت به عشاير بهرهبردار، تخريب محيط زيست، افزايش سيلخيزي در اثر رسوبگذاري در رودخانه، كاهش ظرفيت آبگيري سازههاي كوچك آبي، تهديد تأسيسات زير بنايي از قبيل پل، جاده، خطوط انتقال برق، از بين رفتن پوشش گياهي، بهمخوردن تثبيت اكولوژيكي، از حيز انتفاع خارج نمودن مناسبترين زمينهاي كشاورزي، افزايش مهاجرتهاي بهرهبرداران به سمت شهرها و شروع زندگي حاشيهنشيني، كاهش اشتغال و همچنين كاهش بازده توليد در واحد سطح، تهديد زمينهاي مستعد كشاورزي و مرتعي و تخريب بوم كشاورزي و همچنين انهدام زيستبوم انواع حيوانات و ... ميباشد . فرسايشپذيري خاك، تخريب پوشش گياهي، جريانات رودخانهاي وقوع سيلابهاي ناشي از بارانهاي موسمي هند و پاكستان، بهرهبرداري نامناسب از عرصههاي منابع طبيعي و زيستمحيطي توسط انسان، آبياري غيراصولي، طراحي نامناسب سازههاي آبياري، فرو نشستن بخشي از حوضههاي آبخيز، عدم استفاده از زمين براساس استعدادهاي آن، چراي بيش از حد دام، بوتهكني به منظور سوخت و ... از جمله عواملي هستند كه زمينه ايجاد و توسعه فرسايش آبكندي را در منطقه چابهار فراهم نموده است . به منظور جلوگيري از ادامه فرسايش خاك، انهدام و تخريب بوم كشاورزي بايد راهكارهاي مناسبي از جمله مديريت زمين همراه با توسعه فعاليتهاي بيولوژيكي و مكانيكي توأم با همديگر در اين بوم صورت پذيرد .

فرسايش آبكندي، خصوصيات مورفولوژيكي، تثبيت اكولوژيكي، گودترين آبكندها، تخريباراضي زراعي، فرسايش خاك، بومكشاورزي