نگرشي بر زلزله‌هاي رخ داده در محدوده استان يزد در فاصله زماني 1377/5/15 تا 1384/5/31(2005/08/22 – 1998/10/07) بر اساس داده‌هاي شبكه لرزه نگاري يزد  Fulltext 

[ حميد مهرنهاد ] - عضو هيئت علمي دانشكده عمران دانشگاه يزد
[ علي زارع پور ] - كارشناس مسئول شبكه لرزه نگاري يزد

خلاصه مقاله:

در راستاي توسعه شبكه لرزه‌نگاري كشوري و به دليل وجود گسل‌هاي مهمي در استان يزد از قبيل گسل دهشير، گسل بهاباد، گسل شمال يزد، گسل ناي بند و كلمرد و ... همچنين همجواري با مناطق لرزه خيز جنوب، شرق، جنوبشرق كشور لزوم ايجاد شبكه لرزه‌نگاري در استان يزد مشهود بود. شبكه لرزه‌نگاري يزد از تاريخ 1377/5/15با 4 ايستگاه لرزه نگار، 3 مولفه‌اي با لرزه نگارهاي پريود كوتاه (Short Period) شروع به كار نمود. اين دستگاه‌ها كليه زلزله‌هاي رخ داده در محدوده استان يزد و استانهاي همجوار با هر بزرگي ثبت مي‌كنند.
تا پيش از راه اندازي شبكه لرزه نگاري يزد تنها اطلاعاتي كه از زلزله‌هاي رخ داده در محدوده استان در دسترس بودمحدود به اطلاعات موجود كتب تاريخي و زلزله‌هاي ثبت شده توسط ايستگاه‌هاي لرزه نگاري بين المللي مي‌شد. با توجه به بعد مسافت، اين دستگاهها تنها زلزله‌هاي با بزرگي حدودا بالاي5/3 ريشتر از منطقه را ثبت و گزارش كرده‌اند.
به همين دليل، از دير باز اين منطقه از نظر فعاليت لرزه‌خيزي بعنوان منطقه‌اي آرام و كم خطر در نظر گرفته مي‌شد. ولي اطلاعات ثبت شده در شبكه لرزه نگاري يزد گوياي مطلب ديگري است.
ثبت تعداد 4319 زلزله در محدوده‌اي به شعاع 300 كيلومتر از شهر يزد در فاصله زماني كمتر از هشت سال يعني 1377/5/15 تا 1384/5/31 نشانگر آن است كه استان يزد را نمي‌توان از نظر لرزه‌خيزي منطقه‌اي آرام و كم خطر در نظر گرفت.
گرچه بزرگي بيشتر اين زلزله‌ها كمتر از 3 ريشتر مي‌باشد ولي وجود مناطق لرزه‌خيزي مانند بهاباد، بافق، طبس و خرانق و گسلهاي مهمي مانند گسل انار (شرق يزد) و گسل دهشير (غرب يزد) كه از پتانسيل لرزه‌اي بالايي برخوردار است مي‌توان استان يزد را جز مناطق با خطر نسبي بالا قلمداد نمود.
وقوع زلزله ويرانگر بم زنگ خطر بسيار جدي براي شهرهاي داراي بافت تاريخي مانند استان يزد است. شباهت زياد بين وضعيت ساختمانهاي بم، قبل ازوقوع زلزله وشهر يزد، جدي بودن اين زنگ خطر را جلوه‌گر مي‌سازد هر چند وجود ارگ تاريخي بم با عمري بيش از 2500 سال براي ساكنين اين منطقه چنين باوري را پديد آورده بود كه منطقه بم از خطر زلزله‌هاي ويرانگر در امان است اما از آنجاييكه قديمي ترين بناي موجود در استان يزد مسجد جامع فهرج با عمري حدود 1400 سال مي‌باشد و اطلاعات دقيقي از زلزله‌هاي تاريخي استان در دست نمي‌باشد لزوم مطالعات دقيق تر و نيز توجه جدي تر به مسئله مقاوم سازي ساختمانها در برابر زلزله امري كاملاً مشهود مي‌نمايد.