مديريت پسماندهاي ماهي در صنايع كوچك توليد كنسرو تن

[ محمد شكراني ] - كارشناس پژوهشكده مهندسي جهاد
[ ندا حسن زاده ] - دانشجوي ارشد دانشگاه صنعتي اصفهان

خلاصه مقاله:

بخش عظيمي از محصولات كشاورزي با صرف نهاده هاي ارزشمند مختلف، مشقت كشاورزان و فشار بر محيط زيست توليد مي شوند و فرايند توليد آن ها مستلزم صرف زمان، انرژي و هزينه مي باشد . بديهي است كه زمان، انرژي و هزينه صرف شده در توليد محصول نهايي، در عين حال صرف توليد بقايا، پسماندها و بطور كلي زائدات آن محصول كه در فرايند بهره برداري و فرآوري آن به جا مي ماند نيز شده است . اين در حالي است كه اين زائدات سرشار از انواع مواد مغذي و تركيبات شيميايي بوده كه با به كارگيري تدابير مناسب، مي توان از آن ها در توليد انواع مواد غذايي، صنعتي، شيميايي و ... استفاده نمود . هدف از اين تحقيق شناسايي وضعيت موجود استفاده از زائدات و ارائه راه كار مناسب جهت توليد ماده اي با ارزش افزوده بيشتر از اين پسماندها مي باشد .
در اين تحقيق ابتدا به بررسي زير ساختي صنايع توليد كننده كنسرو تن پرداخته شد و اقدام به محاسبه شاخص هايي نظير ظرفيت توليد، ميزان جذب ماده خام، ضريب تبديل ماهي و ... گرديد . مطالعات نشان داد كه در حال حاضر بيش از 45 واحد توليد كننده كنسرو ماهي با ظرفيت كمتر از 1000 تن در سال مشغول به فعاليت مي باشند . ظرفيت عملي توليد در اين واحدها كمتر از 80 درصد بوده و مجموع ميزان زائدات ماهي در اين واحدها به بيش از 170 هزار تن در سال تخمين زده شده است . به دليل پراكندگي توزيع اين واحدها در كشور، هزينه بالاي تجهيزات توليد پودر ماهي، بعد مسافت و ... زائدات ماهي در اين واحدها يا دور ريز گرديده و يا به قيمت بسيار پايين جهت توليد خوراك دام به فروش مي رسد . تحقيقات نشان دادند كه با ايجاد زير ساخت هاي مناسب در اين واحدها، مي توان از زائدات ماهي توليد پروتئين مايع نمود كه ارزش افزوده حاصل از آن به مراتب بيشتر از انواع بهره برداري هاي موجود بوده و هزينه توليد آن بسيار ارزان تر از تجهيزات توليد پودر ماهي است .

زائدات ماهي، پسماند، پودر ماهي، پروتئين مايع و ارزش افزوده