چالش هاي بهداشتي اقتصادي تهيه كمپوست از زباله هاي مخلوط در ايران

[ قاسمعلي عمراني ] - استاد دانشكده بهداشت، انستيتو تحقيقات بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني تهران و دانشكده محيط زيست و انرژي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم تحقيقات تهران

خلاصه مقاله:

رعايت ضوابط و استانداردها در همه ابعاد مديريتي مواد زائد جامد يك اصل اساسي در حفظ محيط زيست و سلامتي موجودات آن بوده ، لازم است با توجه و دقت خاص مد نظر قرار گيرد . رعايت اين مسئله در ايجاد و توسعه صنايع توليد كمپوست از ابتداي خط توليد تا انتهاي عرضه محصول به بازار يك ضرورت اجتناب ناپذير بوده لازم است تا در بخش هاي مختلف مديريتي كمپوست كشور اعم از تفكيك مواد از مبداء، مباني طراحي، فرايند توليد و از همه مهمتر كنترل محصول و تجزيه مواد از نظر جنبه هاي تغذيه گياهي و موارد بهداشتي با توجه و دقت خاص مد نظر قرار گيرد . وجود متجاوز از 10 كارخانه كمپوست از زباله مخلوط مشتمل بر زباله هاي خطرناكي خانگي ) ) H.H.W 2 كه در هيچكدام از شهر هاي كشور جداسازي نمي شود . با صرف دهها ميليارد تومان مسائل و مشكلاتي است كه به صورت يك چالش اساسي در بهداشت و اقتصاد مديريت پسماندهاي كشور مطرح است . فقدان استانداردهاي لازم و عدم كنترل فرآيند اينگونه صنايع از سوي مسئولين
مرتبط و غير متعادل بودن جنبه هاي اقتصادي كمپوست در مقايسه با ساير روشهاي دفع زباله و نيز كم توجهي به توسعه برنامه هاي بيو كمپوست در كشور از جمله مواردي است كه به اين بحران مي افزايد . قابل تذكر است ، ايجاد كارخانجات كمپوست از زباله مخلوط در ايران كه در بعضي از موارد اصول برنامه ريزي و سفارش ماشين آلات آن توسط بعضي از كشورها با نجام ميرسد هم اكنون در بسياري از كشورها به ويژه آلمان كه پيشرو صنعت كمپوست در جهان است از سال 1993 ممنوع اعلام گرديده است . ناگفته نماند تنها بررسي فلزات سنگين ، مواد تغذيه گياهي و عدم وجود انگل يا پارازيت در كمپوست مخلوط ( آنچه در ايران مد نظر است ) دليلي بر استاندارد بودن اينگونه مواد نبوده و نخواهد بود . وجود سموم، پسماندهاي پزشكي، زباله هاي صنعتي و عدم
توجه به سنگريزه ها، شيشه، پلاستيك و فقدان كنترل حرارت، كنترل بو، موارد ايمني و حفظ سلامت كاركنان و نيز برنامه و روشهاي نمونه برداري از يك سو و بي توجهي به جنبه هاي اقتصادي در مقايسه با ساير روشهاي دفع منجمله دفن بهداشتي زباله در مناطق مختلف كشور چالشهاي ويژه ايست كه مي بايست بوضوح و طبق يك برنامه ضربتي در توسعه، ايجاد و يا كارائي صنايع كمپوست كشور مورد توجه قرار گيرد . بنظر مي رسد توليد كمپوست مخلوط بطوريكه هم اكنون در بسياري از شهر هاي كشور معمول است با توجه به عدم وجود ضوابط و يا فقدان توانايي در انجام آزمايش هاي ضروري مستقيماَ سلامت قشر عظيم كشاورزان، افراد جامعه ، خاك و محيط زيست كشور را مورد تهديد قرار مي دهد كه به هيچ عنوان به صلاح و مصلحت بهداشت محيط مملكت
ما نيست . بدين ترتيب در اين مقاله به منظور تكميل ادله و تاييد مراتب ذكر شده مواردي چند از ضوابط و استاندارد هاي ويژه كشورهاي پيشرفته جهان منجمله جمهوري فدرال آلمان در مقايسه با شرايط موجود ، نتايج آزمايش ها و روشهاي مختلف توليد كمپوست در ايران را تحت عناوين ، اصول و مباني طراحي كارخانجات كمپوست، ضوابط و استانداردها ويژه تاسيسات و تجهيزات ، فرايند توليد و كنترل كيفيت محصول نهايي و پارامتر هاي اظهار نامه تحويل مواد مورد بحث قرار مي دهد . مقايسه كمپوست مخلوط با بيو كمپوست كه هم اكنون بصور مختلف در صنايع پيشرفته، كمپوست خانگي و ورمي كمپوست در جهان مطرح است . بخش ديگري از بيان مسئله در زمينه موارد بهداشتي اقتصادي اين مهم است كه مي بايستي توسط مسئولين محترم وزارت كشور، وزارت بهداشت و سازمان حفاظت محيط زيست براساس مباني مطرح شده زير مورد توجه خاص قرار گيرد .
-1 تعيين استراتژي مديريت مواد زائد جامد از طريق ايجاد يك كميسيون خاص با شركت اساتيد دانشگاهي ودست اندركاران با سابقه كشور در اسرع وقت .
-2 توقف بلا درنگ سرمايه گذاري بي رويه ايجاد صنايع كمپوست مخلوط و توسعه برنامه هاي بيو كمپوست همچون بسياري از كشورهاي پيشرفته ي جهان در ايران .
-3 ارزيابي صنايع كمپوست مخلوط در مقايسه با بيوكمپوست از نظر بهداشتي اقثصادي والگو قرار دادن آن در استراتژي توليد كمپوست كشور .
-4 تهيه استاندارد هاي ويژه كمپوست وكنترول آن توست دستگاههاي مسئول همچون موسسه استاندارد، سازمان محيط زيست، وزارت بهداشت، جهاد كشاورزي و ...

استاندارد، مديريت، محيط زيست، كمپوست