بهره گيري از طبيعت بمنظور ارتقاء مفاهيم ايستايي در رشته معماري  Fulltext 

[ عباسعلي شاهرودي ] - عضو هيئت علمي دانشگاه مازندران و دانشجوي دكتري معماري دانشگاه علم و صنعت ايران
[ محمود گلابچي ] - دانشيار دانشكده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران
[ همايون اربابيان ] - استاديار دانشكده معماري و شهرسازي دانشگاه علم و صنعت ايران

خلاصه مقاله:

معماري كه بر آمده از همنشيني چهار ركن ؛ فرم، عملكرد، تكنولوژي و محتوا مي باشد، بعد از انقلاب صنعتي و تفكيك علوم و پيدايش تخصص هاي جديدي چون؛ مهندس معمار، مهندس سازه و... دچار چالشهايي گرديده است كه از عمده ترين آن، جدايي فن از هنر معماري بوده است. معماري سنتي در ايران و جهان، از چنين مشكلي بدور بوده و معمار سنتي با فراگيري فن و هنر در سيري تدريجي و توأمان، از چنان قدرتي برخوردار بود كه هر عنصري در اثر، نقشي چندگانه در خلق فضا بازي مي نمود: عنصري واجد عملكرد، سازنده فرم و داراي نقش سازه اي.
با انقلاب صنعتي و تخصصي شدن علوم و انفكاك ميان معماري و سازه، نه معمار از دانش فني و سازه اي كافي برخوردار بود و نه مهندس محاسب از دانش معماري مناسب. و بعضاً امكان برقراري گفتگويي سازنده ميان آن دو نيز ميسر نبود. تلاشهايي براي اصلاح اين فاصله و امكان درك متقابل از نيازها،خواسته ها و الزامات آغاز گرديد. يكي از عمده ترين نقاط مورد توجه براي اصلاح، آموزش معماران و دانشجويان معماري مي باشد. تئوريهاي موجود در يادگيري، اشاره به آن دارند كه براي رسيدن به مرحله بكارگيري آموخته ها، نياز به بهره گيري ا ز روشها و ابزارهاي مناسبي مي باشد تا با مشاركت دادن حس هاي مختلف در يادگيري، امكان درك حضوري و ملموس مفاهيم فراهم گردد.
پژوهشهايي در برخي از دانشگاههاي جهان براي دستيابي به چنين هدفي انجام پذيرفته است تا با استفاده از ماكت سازي، مدل سازي نيمه واقعي ، نرم افزارها و فضاي چند رسانه اي و ديگر ابزارها و بكارگيري محتوايي متناسب با رشته معماري به آموزش دروس ايستايي به دانشجويان اقدام نمايند. با توجه به آنكه آموزش درس ايستايي با محتوا و روشي همانند رشته عمران و به عبارت ديگر، آموزش ايستايي با استفاده از فرمولها و محاسبات و مباحث صرفاً تئوريك ، عاملي براي سرخوردگي و دل زدگي دانشجويان معماري گرديده و توفيق چنداني براي آموزش مناسب سازه در ايران و جهان نداشته است لذا با توجه به محدوديت هاي موجود در كشور، بهره گيري از طبيعت براي آموزش سازه در اين مقاله پيشنهاد شده است. طبيعت ، سرچشمه اي براي آموختن است تاكنون در زمينه هاي مختلف ، از طبيعت براي الهام گرفتن و ايده يابي استفاده شده است اما در اين پژوهش ، از طبيعت براي آموزش مفاهيم ايستايي به دانشجويان بهره گرفته شده و نتايج حاصله از اين روش، نشانگر افزايش ميزان يادگيري دانشجويان معماري مي باشد. لذا در اين مقاله ضمن مرور بر جايگاه سازه در معماري گذشته و معاصر ايران و جهان، نقش آن در معماري و طراحي معماري از منظر
انديشمندان و معماران مور د تدقيق قرار گرفته و با ارزيابي وضعيت آموزش دروس ايستايي در دانشگاههاي ايران و چند دانشگاه خارج از كشور، مشكلات موجود براي يادگيري مؤثر اين دروس در ايران بررسي شده و سپس با توجه به شيوه هاي نوين آموزشي اين دروس در دانشگاههاي معتبر جهان و با توجه به مباني يادگيري، روش آموزش مفاهيم ايستايي با تجزيه و تحليل و مدلسازي از طبيعت پيشنهاد گرديده و در ميان گروههاي مختلف مورد ارزيابي قرار گرفته است كه نتايج حاصله ، حكايت از موفقيت اين شيوه دارد.

مفاهيم ايستايي، طبيعت، معماري، آموزش