نقش سيستم هاي سازهاي در شكل گيري اثر معماري  Fulltext 

[ محمود گلابچي ] - دانشيار گروه آموزشي معماري، دانشكده هنرهاي زيبا – دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

يك سيستم سازه اي بايد ضمن جوابگويي به نيازهاي عملكردي، در مقابل بارهاي وارده مقاومت نمايد اين مهم ترين وظيفه و نقش سازه مي باشد. نيروهايي كه يك سازه بايد تحمل نمايد عبارتند از: بار وزن خود سازه، بارهاي طبيعي ناشي از باد، زلزله، شرايط محيط، آب و هوا و بارهاي توليد شده در اثر عملكرد خاص سازه. اين بارها مي توانند شامل فشار آب بر ديواره يك سد يا فشار خاك بر يك ديوار حائل و يا وزن تجهيزات و لوازم كار در يك ساختمان اداري باشند. فرم سازهاي انتخاب شده براي مقاومت دربرابر نيروها مي تواند تحت تاثير نيازهاي عملكردي و هندسي فضاي مورد نياز انتخاب گردد و يا ممكن است هندسه سازه متناسب با نحوه اثر بيشترين نيروها كه اصطلاحاً مسير ناميده مي شود، انتخاب گردد. (Load Path) نيرو بنا به تعريف مسير نيرو عبارت است از مسيري كه بارها يا تنش هاي حداكثر در جريان حركت از نقطه اثر نيرو برروي سازه تا انتقال آن به زمين طي مي كند. همانطور كه يك جريان الكتريكي مسيري را طي مي كند تا به زمين برسد، نيروها نيز بايد توسط عناصر سازهاي )از مسيرهاي فرعي به مسيرهاي اصلي، از تيرهاي اصلي به ستونها، از ستون ها يه پي و…( منتقل گردند تا به زمين )مقاومت كننده نهايي( انتقال يابند.
موثرترين مسير نيرو مسيري است كه توانايي هاي خاص مصالح استفاده شده بيشترين بهرهگيري به عمل آيد. مثلاً استفاده حداكثر از كشش قابل توجه فولاد، مقاومت فشاري بتن و غيره در صورت بهره گيري از مسير نيرو در طراحي فرم هندسي سازه ميسر خواهد شد. در مقابل خمش، روشي نسبتاً غير اقتصادي براي تحمل بار مي باشد. اين مساله را مي توان با مقايسه نسبت هزينه به مقاومت در رفتارهاي كششي و بطور آشكار استفاده از نظريه مسير نيرو را (Piere Luigi Nervi) خمشي فولاد بررسي كرد. سازههاي طراحي شده توسط پيرلوئيجي نروي در طرح خود نمايان مي سازند. در حقيقت اين نروي بود كه ايده مسير نيرو را در طراحي سازه براي اولين بار در دهه 50 معرفي نمود. او بسياري از فرمهاي سازه اي موثر خويش را از طبيعت )بطور مثال فرم برگها( الهام گرفت.

سيستم سازه، عملكرد، معماري، مسير نيرو