بررسي تاثير تغيير الگوي نوبت کاري بر عوارض ناشي از نوبت کاري و حوادث درکارگران خط توليد يک واحد توليدي

[ حسينعلي رنگ کوي ] - عضو هيات علمي گروه بهداشت حرفه اي دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکي جندي شاپور اهواز
[ هما رحيمي ] - کارشناس بهداشت حرفه اي
[ امير محمدي ] - متخصص طب کار

خلاصه مقاله:

امروزه نوبت کاري در بخش هاي مختلف صنعت ، معدن ، کشاورزي وخدماتي و زير مجموعه آنها از جمله بنادر و کشتيراني يکي از عوامل مهم استرس زا در محيط کار مي باشد . که مي تواند منجر به بروز بيماري هاي قلب و عروق ، گوارشي ، روحي – رواني ، ح وادث و در نهايت کاهش بهره وري گردد .يکي از پارامترهاي اثر گذار بر سازگاري با شيفت کاري ، زمانبندي شيفت کاري است و يکي از فاکتورهاي زمانبندي شيفت کاري ، سرعت گردش آن است . در واحد توليدي مورد مطالعه از زمان بهره برداري در سال 1370 تا سال 1379 گردش نوبت کار ي بصورت 3،3 و 3 بوده است . که براي کاهش استرس استرس ناشي از شيفت کاري اين نظام به نظام 2،2 و 2 تغيير يافت که اين امر زمينه اي را جهت مطالعه فراهم آورد . به منظور بررسي تاثير اين تغيير الگو ، متغيرهاي شاخص توده بدن ( BMI ) کلسترول ، قند خون ، فشار خون سيتوليک و دياستوليک ، حوادث و بروز بيماري گوارش قبل و بعد از تغيير برنامه زمانبندي شيفت کاري يعني سالهاي 1379 و 1380 مورد بررسي قرار گرفت . مطالعه از نوع گذشته نگر مقايسه اي مي باشد . جمعيت کل کارگران خط توليد به تعداد 263 نفر بوده است . حجم نمونه با توجه به α =0/050 و β=0/2 و ميانگين متغيرها در نمونه پيش آزمون 83 نفر در نظر گرفته شد . روش نمونه گيري سيستماتيک بوده و براي جمع آوري اطلاعات نيز از پرونده پزشکي افراد استفاده شده است . داده هاي جمع آوري شده با استفاده از نرم افزار SPSS تحت Windows مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفت . ميانگين متغيرهاي کمي با آزمون pair sample T-test و متغيرهاي کيفي با آزمون مجذور کاري از نوع McNemar در سالهاي 1379 و 1380 مورد مقايسه قرار گرفت نتايج حاکي از وجود اختلاف معني دار بين متغيرهاي کلسترول P=0/037 فشار خون دياستوليک P=0/009، اختلال روحي – رواني P=0/008، اختلال گوارشي P=0/012 و حوادث P=0/021 در مقايسه بين سالهاي 1379 و 1380 بود . بطوري که بر خلاف انتظار ميانگين مقادير متغيرهاي فوق در سال 1380 افزايش معني داري داشته است . در ساير متغيرهاي مقايسه شده در سال 1379 با 1380 با وجود افزايش ميانگين ، اخت لاف معني داري مشاهده نشده است . همچنين بين متغيرهاي سيگاري بودن و عوارض روحي رواني در سالهاي 1379 و 1380 و نيز بين سيگاري بودن و بيماري گوارشي در سال 1379 رابطه معني داري مشاهده شد P<0/05 مي توان نتيجه گيري کرد تغيير نظام شيفت کاري پس از يک سال نه تنها تاثيري در کاهش استرس نداشته بلکه بعلت افزايش سرعت چرخش شيفتها حتي افزايش عوارض هم ديده شده است .

نوبت کاري ، بيماري ها ، حوادث