پياده سازي ارگونومي: چرا - چگونه؟

[ مجيد معتمدزاده ] - عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي همدان

خلاصه مقاله:

تجربه تا به امروز دنيا بويژه در بخش صنعت نشان مي دهد که پياد هسازي ارگونومي نيازمند تبعيت از يک متدولوژي علمي و مدون است. برنامه ها ي ارگونومي به دلايل مختلف اجرا مي شوند.
در دنياي صنعتي امروز، علاقه سازما نها به فراهم کرد ن محيط کارسالم و مولد برا ي کارگرا ن، نيروي پيش برنده برنامه ها ي ارگونومي است. ماهيت شديد رقابتي در بازار جهاني، سازما نها را
مجبور م يسازد تا هزينه هايشا ن را در تما م سطوح بازنگري کنند. تجربه نشان مي دهد که هزينه ها ي غيرضروري ناشي ازطراحي نامناسب محيط کار و عد متناسب بين قابليتهاي انسا ن ونيازها ي شغلي را ميتوا ن از طريق اجرا ي برنامه ها ي مؤثر ارگونومي تحت کنتر ل درآورد. برا ي اجرا ي موفق برنامه ارگونومي، اين برنامه بايد از حمايت همه جانبه در سطح سازما ن برخوردار باشد. رويکرد کار تيمي اغلب در اجراي برنامه ارگونومي موفقيت آميز است. با تشکيل تيم ميتوان مشکلات متنوع محيط کار را بررسي و راه حلها ي عملي و آسان را با اتکاء به منابع موجود درسازمان پيشنهاد کرد. يکي از رموز موفقيت برنامه ارگونومي، حمايت و همراهي برنامه توسط کارگرا ن و سرپرستان است.در اين مقاله مراحل پياده سازي ارگونومي در سه فاز به شرح زير ارائه مي شود: فاز صفر- فاز آماده سازي برنامه ارگونومي قبل از آنکه سازمان برنامه ارگونومي را شروع کند بايد اقدامات آماده سازي صورت پذيرد. اين اقدامات شامل جلب حمايت سازمان، تشکيل تيم ارگونومي و ارائه آموزش هاي پايه در زمينه ارگونومي به اعضاي تيم است. فاز 1- استقرار فرآيند ارگونومي پس از فاز آماده سازي، تيم ارگونومي مي تواند مراحل استقرار فرآيند ارگونومي را آغاز نمايد. اين مراحل با فرآيند ارگونومي انفعالي آغاز مي شود که مستلزم بهبود شرايط نامناسب و غير ارگونوميک موجود در محيط کار است. اگر سازمان رويکردي انفعالي به ارگونومي داشته باشد افراد تيم ارگونومي هميشه مانند آتش نشان ها کارشان برخورد با مشکلات جاري سازمان خواهد بود. اقدام تکميلي اطمينان از عدم ورود مشکلاتي نظير ابزار معيوب، طراحي نامناسب ماشين آلات و خطوط توليد به داخل سازمان است که فرآيند ارگونومي پيشگيرانه ناميده مي شود. فاز 2-استقرار برنامه ارگونومي اقدامات انجام شده در دو مرحله قبلي به منظور اثربخشي و پايداري نيازمند حمايت مديريت و اختصاص منابع سازمان است. فعاليت هاي لازم براي پايداري و اثربخشي فرآيند ارگونومي، برنامه ارگونومي نام دارد که اين فعاليت ها در قالب ده زير برنامه در انتهاي مقاله ارائه شده است.

ارگونومي ، برنامه ‌ارگونومي ، حمايت مديريت ، فرآيند ارگونومي پيشگيرانه