درآمدي بر فقه معاملات الكترونيكي  Fulltext 

[ رضا شريعتي ] - استاد حوزه علميه اصفهان و دانشجويي دكتري مديريت بازرگاني

خلاصه مقاله:

يكي از متداولترين رفتارهاي اقتصادي بشر در ارتباط با همنوعان خويش، داد و ستد، بازرگاني و معاملات تجاري است. تجارت در سازه ترين نگاه، مبادله كالا و خدمات بمنظور كسب درآمد (پول) است . زندگي انسان مملو از فرايندهاي تجاري بوده و تجارت باميليونها شكل متفاوت در زندگي بشريت نمود پيدا كرده است.
بطور كلي، مقررات مربوط به معاملات تجاري، ازجمله احكام امضايي دين اسلام است. اما از انجا كه شريعت مقدس اسلام مبتني بر اصول يكتاپرستي و برابر انسانها است و ، دنيا را مزرعه آخرت مي داند، ضوابطي عادلانه و ويژه را بر روابط اقتصادي و مبادلات بازرگاني وضع فرموده است. اسلام روابط ظالمانه اقتصادي را مولود استبداد شيطنت آميز زمامداران خودسر و زمينه اصلي فساد و مولد اكثر آسيب هاي اجتماعي نظير خودكشي، قتل، طلاق، اعتياد، فحشا، حرام خواري و غيره مي داند و همواره بر توزيع عادلانه ثروت در بين مردم بعنوان عبادالهي و برآباداني شهرها بعنوان بلاد الهي تاكيد مي نمايد.
در روايت اسلامي آمده است كه تجارت موجب توانگري و فزوني عقل و عزت استو نيز آن كسي كه به جهت بي نيازي از مردم و تامين خانواده و نيكي به همسايگان به طلب معاش برود و روز قيمت چهره اي چون ماه درخشنده خواهد داشت. و نيز در روايت بازرگان و كسبه به آموختن فقه و پرهيز از ربا و راستگويي و مدارا با مردم امر شده اند.
بعلاوه تجارت به عنوان نوعي فعاليت اقتصادي يك عمل حقوقي مسئوليت آور است. لذا دين مبين اسلام به لحاظ مصالحي آن را محدود به يك سلسله موازين و مقررات نموده است كه داد و ستد را شكل و رنگ جديدي مي دهند. در حقيقت رابطه تجارت و فقه رابطه اي تنگاتنگ و پيوسته است، آن چنانكه بدون توجه به مبادي فقهي مطروحه در مكتب اسلام نمي توان نظريه اقتصادي يا تجاري دقيق يا برنامه صحيح ومنسجمي راجهت فعاليت هاي اقتصادي طرح كرد.