بررسي نقش GIS و عكسهاي هوايي در مديريت بحران

[ پيمان اسكافي ] - عضو هيئت علمي گروه عمران دانشگاه آزاد اسلامي واد بهبهان

خلاصه مقاله:

زمين لرزه كاچ (از شهرهاي هندوستان) كه در 26 فوريه سال 2001 ميلادي به وقوع پيوست . از شديدتري زمين لرزه ها در چند دهه گذشته بود. هزاران نفر جان خود را از دست دادند و بيش از يك ميليون خانه ويران شد. هخرابي عظيمي در زير ساختهاي عمراني و اجتماعي به وقوع پيوست. گرچه وسعت و شدت ويراني بلافاصله بعد از زمين لرزه احساس گرديد، ولي مدتي طول كشيد تا تصويري واقعي از وضعيت به وجود امده پديدار گردد. بعد از چندين ساعت مشخص شد كه شهر بوجا و تعداد زيادي از روستاهاي همجوار با خاك يكسان شده اند. در آن موقع احساس شد كه با وجود يك سيستم اطلاعات جغرافيايي جامع و زنده بسيار آسانتر مي شد درك بهتري از ميزا ن و شدت زمين لرزه و همچنين موقعيت محلهاي آسيب ديده به دست آورد. افرادي كه از شهرها و كشورهاي ديگر با امكانات كامل امدادي براي كمك به قربانيان حادثه ديده داوطلب شده بودند، آب وضعيت توپوگرافي و عوارض زمين در مناطق اسيب ديده آشنا نبودند كه البته نقشه هايي از مسير راهها و موقعيت مناطق آسيب ديده در اختيار انها قرار داده شد. ولي هنوز عدم وجود نقشه هاي زنده و قابل دسترس و به روز كه موقعيت دقيق و مقدار ويراني هاي ايجاد شده رامنعكس نمايد، احساس مي شد. چندين روز طول كشيد تا با اعزام افرادي به روستاهاي مختلف و جمع آوري آمار از تعداد كشته شدگان و ديگري منابع ضروري زندگي را با مشكل مواجه كرد. همچنين گردباد كاندلار در سال 1998 باعث ويراني هاي بزرگ و گسترده اي در بسياري از مناطق گرديد. در صورت وجود عكسهاي ماهواره اي به راحتي اثرات گردباد در قبل از واقعه قابل پيش بيني و مكانهاي آسيب ديده بعد ازواقعه قابل رويت بود.
استفاده از نقشه هاي ماهواره اي در تمامي مراحل چرخه مديريت بحران نظير جلوگيري، تخفيف ، آمادگي و واكنش در برابر خطر و همچنين پوشش مناسب امكانات و وسايل لازم بعد از واقعه ضروري به نظر مي رسد. تحقيق حاضر به بررسي اهميت نقش استفاده از GIS و عكسهاي ماهواره اي در مراحل مختلف بحران و مديريت آن مي پردازد.