[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

نقش فناوري GIS در ارتقاء كارآيي مديريت بحران زلزله در كلانشهرها با مرور بر تدابير پايگاه اطلاعات جغرافيايي كلانشهرهاي كانادا  Fulltext 

[ محمدرضا فرزاد بهتاش ] - مهندس سازه، كارشناس ارشد شهرسازي - پژوهشكده سوانح طبيعي
[ وحيد حسيني جناب ] - مدير گروه مديريت بحران - پژوهشكده سوانح طبيعي

خلاصه مقاله:

يكي از مسائل مهم جهان امروز افزايش روز افزون نقاط شهري و توسعه فيزيكي شهرهاست كه نشات گرفته از روند شتابان شهرنشيني است. امروزه شهرنشيني هرچند به غلط، نمايانگر آخرين مظاهرپيشرفت انسان در محيط تحت تسلط او محسوب مي شود . با مروري بر نحوه وقوع سوانح طبيعي در مي يابيم كه بروز اين بلايا نظير زلزله، سيل، آتش فشان و … اغلب حاصل از فعاليتها يا به عبارتي ندانم كاريهاي انساني است. به گونه كه دخالتهاي انساني به خصوص در محدوده هاي شهري از مخربترين دخالتها در محيط هاي طبيعي مي باشد. بنابراين شهرهاي بزرگ كه نشانه رشد و پيشرفت مدرن به شمار مي روند خود در معرض شديدترين سوانح طبيعي و خطرات ناشي از فعاليتهاي ساكنانشان مي باشند. كشور ما از لحاظ بعد ژئوتكنيكي ، بر روي كمربند زلزله خيز واقع گرديده به طوريكه مكررا در معرض وقوع زمين لرزه هاي مخرب قرار دارد. تاريخچه زلزله هاي مخرب در ايران خود گواه اين مطلب است كه مردم ما در دوران اخير زمين لرزه هاي ويرانگري را تجربه نموده اند كه نزديكترين آنها زلزله لرستان در سال 1385، زلزله بم در سال 1382 و زلزله منجيل و رودبار در سال 1369 بوده است. بي شك خسارات جبران ناپذير وارد شده ناشي از عدم برنامه ريزي از قبل جهت رويارويي با آنها و عدم آمادگي براي مقابله با عوارض نامطلوب آنها پس از وقوع مي باشد. عوارض تلخ زمين لرزه تنها در ويرانيهاي فيزيكي خلاصه نمي گردد به طوريكه بعد از سانحه زلزله علاوه بر مرگ و مير و ويرانيها، مسائل ديگري قبيل بيماريهاي واگيردار، بزهكاريها، اختلالات رواني، فروپاشي اقتصاد ناحيه و … حادث مي گردد كه لاجرم در جهان امروز كوششهاي مقابله با اين عوارض مبحثي به نام مديريت بحران را پديد آورده است. مديريت بحران درصدد است با برنامه ريزي مناسب، جامعه را براي پيشگيري، آمادگي، امداد و بازسازي مهيا نمايد . از طرفي تحقق برنامه هاي مديريت بحران از طريق تحليل ديتاها و داده ها امكان پذير است. اغلب اين داده ها خصيصه فضايي دارند و مي توانند به نقشه تبديل شوند. هنگام وقوع بلاياي طبيعي، عمليات مختلفي براي نجات افراد سانحه ديده همانند معرفي پناهگاه ها، تدارك پزشكي ، بازسازيهاي اوليه و تعيين محل اسكان موقت و خدمات رساني دوران اضطراري و … كه بايستي در راستاي به حداقل رساندن خسارتها صورت پذيرد. ارائه اين خدمات به صورت جامع ممكن نيست مگر اينكه سيستمهاي اطلاعات جغرافيايي پشتيبان مراكز مديريت بحران باشند. بنابراين (Geographic Information system(GIS ) يا سيستم اطلاعات جغرافيايي ، براي جمع آوري ، ذخيره سازي، تجزيه و تحليل كليه داده هايي كه به نحوي با موقعيت جغرافيايي در ارتباط هستند از طريق تبديل نقشه هاي خطي به رقومي به كمك مديريت بحران مي آيد. با استفاده از GIS مي توانق بل از سوانح طبيعي مختلف، نيازهاي مديريت بحران را شناسايي و خسارت وارده را به حداقل رساند. اغلب سوانح طبيعي را مي توان در محيط GIS مدلسازي كرد و به نمايش درآورد اين اطلاعات مي توان داده هاي فضايي و يا خصيصه اي باشند كه به صورت نقشه ها يا جداول متعددي مورد نياز از سيستم GIS اخذ شوند. بالاخره اينكه با استفاده از اين فناوري، اضطراب و غافلگيري از مديران بحران زدوده مي شود. در اين مقاله، سعي بر اين است كه، بعنوان الگويي برتر به برنامه هاي پايگاه اطلاعات جغرافيايي كلانشهرهاي كانادا در زمينه مديريت بحران پرداخته شود.

مديريت بحران ، GIS ، كلانشهر ، سيستم اطلاعات جغرافيايي