استفاده از روش استوكستيك در مطالعه تغييرات آب و هوائي جنوب ايران  Fulltext 

[ عزت الله رئيسي ] - استاد بخش زمين شناسي دانشگاه شيراز
[ لادن جوكار ] - كارشناس مركز تحقيقات كشاورزي زرقان
[ نوذر ساماني ] - دانشيار بخش زمين شناسي دانشگاه شيراز
[ احمدرضا سلطاني ] - استاد بخش آمار دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

غلظت گاز كربنيك و ساير گازها در اتمسفر از نيمه دوم قرن نوزدهم افزايش يافته است. ميزان غلظت گاز كربنيك از سال 1985 تا سال 1988 در حدود 35 درصد افزايش يافته است (Keeling, 1986) . مطالعات متعددي براي تعيين رابطه افزايش گاز كربنيك و عوامل مختلف هيدرولوژيكي انجام گرديده است.
Bultot و همكاران در سال 1988 اثر دو برابر نمودن غلظت گاز كرنيك را بر روي عوامل هيدرولوژيكي از قبيل تبخير و تعرق پتانسيل، رطوبت خاك، تجمع برف، ذخيره آب زير زميني، رواناب و بيلان آبي در سه حوضه آبخيز بلژيك مورد مطالعه قرار داد. نتايج نشان داد كه تبخير و تعرق پتانسيل ، درصد رطوبت خاك و ميزان ذخيره آبهاي زير زميني در حوضه هايي با نفوذپذيري زياد، افزايش يافته است.
Mitchell در سال 1989 نشان مي دهد كه در اثر دو برابر شدن گاز كرنيك، درجه حرارت بين 2/8 تا 5/2 كلوين و بارندگي بين 7/1 تا 15% افزايش مي يابد. ولي افزايش بارندگي در مناطق مختلف يكسان نيست.در مناطق با عرض جغرافيايي كم بسته به منطقه، افزايش يا كاهش نشان مي دهد. Kite در سال 1989 از سري زماني براي بررسي آب و هوايي از بده 70 ساله سه رودخانه كانادا استفاده نمود.
نتايج حاصله يكسان نبودند. در بعضي رودخانه ها درياچه تغييرات هيدرولوژيكي مشاهده و در بعضي روند مشخصي از نظر آماري ملاحظه نگرديد.
غلظت گاز كربنيك در جنوب ايران اندازه گيري نشده است بنابراين بمنظور بررسي تغييرات آب و هوايي مي توان از داده هاي گذشته عوامل هيدرولوژيكي از قبيل درجه حرارت، بارندگي، بده رودخانه و غيره استفاده نمود. در صورتيكه پارامترهاي آماري از قبيل معدل، واريانس در دوره هاي متوالي زماني تغيير كند مي توان نتيجه گرفت كه شرايط آب و هوايي تغيير نموده است.
در اين مطالعه آناليز طيفي سريهاي زماني بر روي آمار بارندگي 40 سال شيراز انجام شده ، پس از شناسايي مولفه هاي دوره اي (Periodicities) و دراز مدت (Trend) ، مولفه تصادفي (Random) درمدلهاي استوكستيك خورند گرديده است. آناليز طيفي با شناسايي فركانس هاي فعال موجود در ساختار سري هاي زماني بارندگي نشانگر عدم تغييرات آب و هوايي در 40 ساله گذشته است.

استوكستيك ، تغييرات آب و هوايي