طبقه بندي اقليمي - تابشي براي ايران  Fulltext 

[ خسرو جعفرپور ] - بخش مهندسي مكانيك، دانشگاه شيراز
[ محمود كارشناس ] - بخش مهندسي مكانيك، دانشگاه شيراز

خلاصه مقاله:

اقليم جو غالب هوا در يك منطقه معين مي باشد با اينكه اقليم شرايط پيچيده و خلاصه اي از اوضاع جوي منطقه اي كه در يك لحظه معين قابل لمس نبوده بطور مشخصي در بخشهاي جهان و به ويژه در ارتباط با عرض جغرافيائي و ساير عوامل اقليمي و جغرافيائي عديده اي تغيير ميكند، با اين وجود در نواحي وسيعي از كره زمين، شرايط اقليمي تقريبا با وجوه تشابه همساني مشاهده مي گردد.
از اولين تقسيم بنديهاي اقليمي در جهان مي توان به تقسيم بندي پارمنديس درحدود 500 سال قبل از ميلاد اشاره كرد. درحدود 168 سال قبل از ميلاد، بطلميوس جهان را به هفت اقليم تقسيم نمود. در بين سالهاي 1909 تا 1978 در حدود 27 تقسيم بندي اقليمي گوناگون انجام گرفته است كه از آن جمله مي توان تقسيم بندي كوپن (1918) و تراورثا (1954) و استرالر (1978) را نام برد. هر تقسيم بندي بر اساس شيوه و روش خاصي صورت مي گيرد و مبني هر كدام متفاوت مي باشد.
در كشور ايران طبقه بنديهاي گوناگون زيادي صورت گرفته است كه از آن جمله مي توان به طبقه بنديهاي گنجي (1339) ، عدل، جوادي، ثابتي اشاره نمود [1] با توجه به اين مطلب كه اساس هر طبقه بندي متفاوت است، درمورد طبقه بندي تابشي اساس روش بر ميزان تابش خورشيد در نواحي مختلف استوار است. در مورد تقسيم بندي تابشي در ايران آخرين كار انجام گرفته مربوط به صميمي [2] مي باشد، كه كشور ايران را به 4 ناحيه تابشي تقسيم كرده است.
در اين مقاله ابتدا سعي شده است كه با توجه به تقسيم بندي كسمائي، براي ايران يك تقسيم بندي تابشي ارائه گردد. در ابتدا تقسيم بندي كسمائي [3] با استفاده از متوسط دما و ميزان بارندگي در كل سال و دو فصل تابستان (ماههاي ژئوئن، ژولاي، آگوست) و زمستان (ماههاي دسامبر، ژانويه، فوريه) مورد ارزيابي قرار گرفته است. در مرحله بعدي طبقه بندي اقليمي كوپن با طبقه بندي كسمائي مورد مقايسه قرار مي گيرد. با توجه به اينكه اساس طبقه بندي تابشي را ساعت آفتابي تشكيل مي دهد طبقه بندي نهائي را از لحاظ ساعت آفتابي بررسي كرده، و طبقه بندي اقليمي از نوع تابشي ارائه خواهد شد.