پايش و ارزيابي روند بياباني شدن اقليم بر اساس شاخص آماري نمره Z در ايستگاه هاي حوضه مركزي ايران  Fulltext 

[ طاهره انصافي مقدم ] - بخش تحقيقات بياباني موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع

خلاصه مقاله:

درك قضاياي اقليمي از طريق رونديابي و بررسي تغييرات پارامترهاي عمده اقليمي به ويژه بارندگي و دما مي تواند نشانه هايي از روند حركتي خشكسالي ها و بياباني شدن اقليم در اختيار بگذارند. از آنجاييكه تغييرات و نوسانات اقليمي در مراحل زماني متفاوتي انجام ميپذيرد و در قالب مدل هايي كه نمونه سالده شده واقعيت مي باشند روابط متقابل بين عوامل اقليمي قابل درك شده و نظر و ديدگاهي همه جانگر به محققان ارائه مي گردد. در اين تحقيق علاوه بر بررسي فرآيند بياباني شدن اقليم در حوضه مركزي ايران، مدل آماري براي ارزيابي شدت خشكي و برآورد ميزان گسترش پديده بياباني شدن، ارائه شده است. بدين منظور پس از پردازش و تجزيه و تحليل داده هاي اقليمي، براي كليه نتايج و يافته هاي حاصل از محاسبات آماري پارامترهاي اقليمي اعم از تغييرات ماه به ماه و سال به سال بارش و دماف نوسان فصلي و سالانه بارش و دما، دامنه فصلي و سالانه دماف ضريب تغيير پذيري فصلي و سالانه بارش و دما و ضريب بي نظمي بارش، در مورد 35 ايستگاه موردمطالعه در حوضه مركزي ايران با قدمت 40 سال، نمرات Z محاسبه و در كليه ستون ها با يكديگر جمع و سپس بر تعداد ستون هاي جمع شده، تقسيم گرديد. حاصل بدست آمده كه بين 2- تا 3+ درمورد كليه ايستگاه ها و كليه سال هاي مورد بررسي در نوسان است، تحت عنوان معيار يا شاخص يا آب وهوايي بياباني شدن (DI) تعيين كننده شدت درجات خشكي و رطوبت در ايستگاه ها و سال هاي مختلف اقليمي بوده و نقش مهمي در ارزيابي و برآورد گسترش مساحت هاي تحت تاثير بياباني شدن اقليم دارد. به منظور بررسي شدت بياباني شدن اقليم حوضه مركزي ايران، نمودارهاي خطي DI و ميانگين متحرك 10 ساله اين معيار براي هر ايستگاه در طول دوره مورد بررسي به طور جداگانه ترسيم گرديده است . بر اين اساس شدت بياباني شدن اقليم بر مبناي تغييرات ميانگين شاخص (DI) در مورد كليه ايستگاه هاي حوضه مركزي مشتمل بر 35 ايستگاه از سال 1957 تا 1996، قابل اندازه گيري بوده و مورد ارزيابي قرار گرفته است. با توجه به معادلات خطي و لگاريتمي رگرسيون و شيب خط Trend در نمودارهاي مربوط به هر ايستگاه، علاوه بر مشاهده فراواني شدت و طول عمر دوره هاي خشك و مرطوب در سرتاسر روند، پيش بيني روند بياباني شدن اقليم در آينده امكان پذير گرديده است.

حوضه مركزي ايران ، روشهاي آماري ، بياباني شدن اقليم ، خشكي ، شاخص يا معيار آب و هوايي بياباني شدن