نقش قابليت اعتمادپذيري داده ها در مطالعات تغييرات اقليمي  Fulltext 

[ زهره جهانگيري ] - عضو هيات علمي پژوهشگاه هواشناسي و علوم جو تهران
[ فاطمه رحيم زاده ] -

خلاصه مقاله:

اقليم در همه مقياس هاي مكاني وزماني تغيير مي كند، اما روشن ساختن همه جانبه تغييرات اقليمي كار آساني نيست. اغلب مطالعات آشكارسازي تغييرات اقليمي در دهه هاي اخير بر اساس اندازه گيري هاي مشاهدات هواشناسي انجام شده است، اندازه گيري مشاهدات باعث مي شود روش هاي آماري مورد نياز براي ارزيابي تغيير پذيري اقليمي و مولفه هاي گوناگون اين تغيير دچار پيچيدگي شوند. تغيير در تجهيزات و دستگاه ها (با خطي سيستماتيك مختلف) و يا تغيير در شرايط محيطي (تغيير در پوشش گياهي اطراف ايستگاه ها و احداث ساختمان هاي مسكوني، اداري و …) و همچنين جابجايي ايستگاه ها اغلب مي توانند سبب ناهمگني در سري هاي اندازه گيري شده گردند كه در صورت بي توجهي به اين مسائل ، انحراف زيادي از واقعيت ها در نتايج بروز خواهد كرد. به دليل حساسيت مطالعات تغيير اقليم، داده هاي آماري نسبتا صحيح با دوره طولاني و با كيفيت مطلوب در ايستگاه هاي با شرايط نسبتا استاندارد مورد نياز مي باشد. به عبارت ديگر داده هيا مورد استفاده در مطالعات فوق بايد قابل اعتماد باشد. از همين روست كه سازمان هواشناسي جهاني تاكيد در جمع آوري كامل تاريخچه تغيير در تجهيرات، تغيير در اندازه گيري ها، تغيير در موقعيت مكاني و شرايط طبيعي را در اسناد خود (WCAP , No3, 1988) داشته است. با توجهب ه اين مطلب و نتايج بدست امده از مطالعات تغييرات اقليمي با استفاده از روش هاي آماري در ايستگاه هاي كشور مشاهده شده است. در صورتيكه اين موارد ناديده فرض شوند نتايج گمراه كننده اي ببار خواهند آورد. گاه تغييرات مكاني ايستگاه ها از جمله ايستگاه سينوپتيك خرم آباد و كرمان نتايج بررسي روند دما را بصورت غير واقعي كاهشي نشان داده است. تغييرات شرايط محيطي و ساخت منازل مسكوني در اطراف ايستگاه سينوپتيك انزلي و احداث بزرگ راه در اطراف ايستگاه سينوپتيك تبريز ناهمگني هاي خاصي در سري پارامترهاي هواشناسي اين ايستگاه ها ايجاد نموده است.
هدف از ارائه اين مقاله تاكيد بر استفاده مطلوب از داده هاي هواشناسي در جهت آشكارسازي تغييرات اقليمي با ذكر نمونه هاي مشخص مي باشد كه از بررسي تاريخچه هاي مكاني و زماني و ادواتي ايستگاه ها همراه با تحليل آماري آنها در پروژه آشكارسازي تغييرات اقليمي بدست آمده است. نشان داده خواهد شد كه حذف اطلاعات بعضي از ايستگاه ها و كاهش كمي اطلاعات و منابع، مناسب تر از به كار گرفتن داده هاي نامطمئن و حصول نتايج انحرافي خواهد بود.

قابليت اعتماد پذيري ، همگني ، جهش ، جزاير گرمايي ، شيو