نقش حيوانات اهلي در توليد گاز N2O به عنوان يكي از گازهاي گلخانه اي  Fulltext 

[ علي محرري ] - گروه علوم دامي، دانشكده كشاورزي دانشگاه شهركرد

خلاصه مقاله:

بخش مهمي از تغييرات آب و هوا مربوط به توليد بيش از حد گازهاي گلخانه اي است . در اين ارتباط گاز اكسيد نيتروژن (N2O) از اهميت خاصي برخوردار است. گاز اكسيد نيتروژن در درجه نخست براي ما تداعي گر عامل بيهوشي مي باشد. اين گاز بطور طبيعي در غلظت بسيار پاييني (در حدود 0/3 ppmv) در اتمسفر وجود دارد اما غلظت آن به ميزان 0/3 درصد در سال رو به افزايش است. بخش عمده اي از اين افزايش از فعاليتهاي كشاورزي نشات مي گيرد كه سهم آن در توليد گاز اكسيد نيتروژن برابر 70% كل انتشار N2O ناشي از فعاليتهاي روزمره انسان است.
افزايش گاز اكسيد نيتروژن دو خطر را همراه دارد: 1- اين گاز از گازهاي گلخانه اي محسوب ميگرددكه طول عمر زيادي در اتمسفر دارد (حدود 120 سال) و تاثير آن در توانايي ايجاد پديده گرم شدن زمين 310 برابر گاز دي اكسيد كربن است 2- گاز اكسيد نيتروژن آزاد شده، عاقبت در قسمت فوقاني جو به گاز نيتريك اكسايد تبديل مي گردد كه گاز اخير توانايي شكستن ازن را دارد. با اين توصيف افزايش سطح اكسيد نيتروژن نه تنها در اثر گلخانه اي سهم عمده دارد، بلكه ممكن است بطور غير مستقيم در شدت تشعشع پرتوهاي ماوراي بنقش نيز تاثير گذارد.
گاز اكسيد نيتروژن توليدي در بخش كشاورزي عمدتا در خاك توليد مي گردد و لذا براي شناسايي عوامل موثر در انتشار آن مي بايست به چرخه نيتروژن در واحدهاي كشاورزي توجه نمود.
از طرفي افزون بر 70 ميليون راس حيوان نشخوار كننده ، حدود 1/4 ميليون راس دام بزرگ غير نشخوار كننده و قريب 500 ميليون قطعه طيور در سال، جمعيت حيوانات اهلي كشور راتشكيل مي دهد كه بخش عمده اي از احتياجات پروتئيني مردم كشور را تامين مي نمايد. دفع ضايعات دامي ناشي از اين جمعيت دام و تجمع آن در مجاورت واحدهاي دامپروري نقش چشمگيري در توليد اكسيد نيتروژن دارد. نتايج تحقيقي كه بر اساس الگوي IPCC صورت گرفت نشان مي دهد كه نزديك به 70Gg/Year گاز اكسيد نيتروژن (معادل 21 ميليون تن گاز CO2) از بخش كشاورزي توليد مي گردد كه سهم دامهاي اهلي در اين بخش بيش از 40% مي باشد. بر همين اساس اگر تمهيدات لازم در مورد كاهش اين گاز صورت نگيرد پيش بيني مي شود در سال 2005 ميلادي بالغ بر 88Gg/Year گاز اكسيد نيتروژن در اثر فعاليتهاي كشاورزي توليد گردد كه افزايشي معادل 26/5% نسبت به سال 2000 ميلادي خواهد داشت.

آلاينده هاي محيط زيست ، متان ، اكسيد نيتروژن ، نشخواركنندگان