بررسي روند فراواني وقوع سيل در رودخانه گرگانرود  Fulltext 

[ ابوالفضل مساعدي ] - عضو هيات علمي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان، گروه آبياري
[ حسين شريفيان ] - عضو هيات علمي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان، گروه آبياري

خلاصه مقاله:

بارندگي از تغييرپذيرترين پارامترهاي اقليمي در هر منطقه آب و هوايي مي باشد كه كمبود دراز مدت آن مي تواند خشكسالي و ريزش شديد و يا طولاني مدت آن مي تواند سيل را بوجود آورد. بنابراين اين تاثيرپذيري پديده هاي سيل و خشكسالي از شرايط آب و هواي كاملاً مشخص بوده و با تغيير در مشخصات بارندگي (از قبيل مقدار، شدت و يا زمان بارندگي)، خصوصيات سيل (مانند مقدار سيل، زمان تداوم سيل و زمان وقوع سيل) و يا شدت و مدت خشكسالي تغيير خواهد كرد. علاوه بر نقش عوامل طبيعي در تغييرات اقليمي ، بشر نيز در شدت و وسعت تغييرات آب وهوايي نقش موثري دارد. در اين مطالعه داده هاي دبي روزانه 7 ايستگاه هيدرومتري كه در مسير رودخانه گرگانرود قرار گرفته اند جهت بررسي اوليه انتخاب گرديدند. و با در نظر گرفتن شرايطي از قبيل همگني و طول دوره آماري مناسب تعدادي از ايستگاه ها از ادامه بررسي حذف گرديند. بنابراين دوره آماري كه جهت بررسي در اين تحقيق مورد استفاده قرار گرفته است يك دوره آماري 26 ساله از سال آبي 53-1352 الي سال آبي 76-1375 الي سال آبي 76-1375 مي باشد. بر ايناساس امار دبي متوسط روزانه 4 ايستگاه هاي هيدرومتري در ادامه تحقيق مورد استفاده قرار گرفتند. با استفاده از نترم فازارهاي تحصصي و عمومي و پس از وارد نمودن داده هاي دبي روزانه ايستگاه هاي هيدرو متري مورد استفاده قرار گرفتند. با استفاده از نرم افزارهاي تخصصي و عمومي و پس از وارد نمودن داده هاي دبي روزانه ايستگاه هاي هيدرومتري مورد مطالعه مقادير دبي ميانگين ماهيانه، فصلي و ساليانه و همچنين تعيين مقادير حداكثر سيل در هر ماه، هر فصل و يا هر سال و تعيين مقادير حجم سيل و زمان تداوم آن ، روند تغييرات آنها در طول دوره آماري مورد بررسي قرار گرفتند. بررسي روند تغييرات دوره اي متوسط آبدهي ساليانه ايستگاه ها نشان ميدهد كه در اكثر دوره ها و تقريبا در تمامي ايستگاه ها آبدهي رودخانه كاهش يافته است. بررسي روند تغييرات آبدهي رودخانه در فصول مختلف نيز نشان مي دهد كه آبدهي رودخانه در فصول بهار و تابستان عموما كاهش يافته است. بررسي روند تغييرات آبدهي رودخانه در فصول مختلف نيز نشان مي دهد كه آبدهي رودخانه در فصل بهار و تابستان عموما از يك روند كاهشي برخوردار مي باشد در حاليكه در فصل هاي زمستان و پاييز متغير بوده و روند خاصي در مورد كل رودخانه مشاهده نمي شود. تعداد سيل، زمان، تداوم سيل و حجم آن از روند خاصي در كل رودخانه تبعيت نمي كند، ولي مي توان گفت كه در بخش بالادست رودخانه تعداد سيل رو به افزايش بوده ولي زمان تداوم آن رو به كاهش است كه اين امر علاوه بر اينكه متاثر از شرايط اقليمي و تغييرات آن نسبت به زمان مي باشد، مي تواند ناشي از تغيير كاربري اراضي و در نتيجه عكس العمل سريع خوزه نسبت به بارندگي و رواناب نيز باشد.

تغيير اقليم ، سيل ، منابع آب ، گرگانرود