نقش جنگلها و مراتع كشور در جذب و انتشار گازهاي گلخانه اي و ارائه روشهايي جهت كاهش انتشار  Fulltext 

[ ساسان بابايي ] - دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا
[ كاظم نصرتي ] - عضو هيئت علمي واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي
[ محمدحسن شيرازي ] - كارشناس ارشد سازمان جنگلها و مراتع كشور و معاون سازمان جنگلها و مراتع كشور

خلاصه مقاله:

كشور ايران با سطحي حدود 1648195 كيلومتر مربع داراي 12/4 ميليون هكتار جنگل و 90 ميليون هكتار مرتع مي باشد. كه سالانه بر اساس اجراي طرح هاي مديريت منابع جنگلي و مرتعي بخشي از اين منابع توسعه يافته و يا بازسازي و احياء مي گردد و نيز در مقابل در اثر فعاليت شديد انسان و دام تبديل اراضي و عوامل محيطي، سطحي از منابع مذكور تخريب مي گردد. جنگلهاي ايران در پنج منطقه اقليمي واقع شده كه از لحاظ ميزان توسعه و سطح جنگل كاري و احياء و نيز ميزان رويش و موجودي فيتومس با هم متفاوت اند.
از طرفي جنلگها و مراتع و خاك، نقش مهمي در چرخه گاز CO2 به عنوان يكي از مهمترين گازهاي گلخانه اي بازي مي كند و هر كشور نيز با توجه به نحوه مديريت بر اين منابع و ميزان تخريب و توسعه نقش بسزايي در جذب و يا انتشار اينگاز خواهد داشت.
ايران نيز در مقياس جهاني داراي منابع محدودي است كه در هر صورت افزايش و كاهش آن در بيلان كل، جذب و انتشار گلخانه اي اثر خواهد داشت. البته فقدان آمار كافي و دقيق از اين منابع طبيعي كشور و تغييرات آنها در سالهاي اخير موجب شده است كه محاسبات بر اساس اطلاعات موجود انجام پذيرد.
بر اساس بررسيهاي بعمل آمده ايران در بخش تغيير منابع طبيعي جنگلي و ساير ذخاير چوبي به ميزان (Gg) 19517/1 انتشار CO2 داشته و در بخش تبديل كاربري اراضي جنگلي و مرتعي (Gg) 12375/44 گاز COO2 به اتمسفر زمين اضافه مي كند و در بخش رها سازي اراضي تحت مديريت و تبديل اراضي به حالت اوليه ميزان (Gg) 475/71 گاز CO2 جذب مي نمايد.
بعبارتي در ايران در مجموع در بخش جنگلداري و تغيير كاربردي اراضي و نيز بدون، توجه به منابع موجود جنگلي و بر اساس تغييراتي كه در جهت توسعه و يا تخريب در اين منابع حادث مي شود ميزان (Gg) 3146/83 گاز CO2 منتشر مي گردد.
به منظور كاهش انتشار CO2 در بخش جنگل و تغيير كاربردي اراضي سه پيشنهاد به شرح زير ارائه و اثر هر كدام در كاهش انتشار تا سال 2010 محاسبه گرديد:
جنگلكاري و احياء و بازسازي جنگلهاي تخريب شده
كاهش بهره برداري از جنگل و معرفي سوخت جايگزين بجاي چوب
خروج دام از جنگل و تجمع خانوارهاي جنگل نشين
بر اساس برآورد هاي بعمل آمده در بخش جنگلكاري در ادامه روند موجود تا سال 2010 ميزان جذب CO2 برابر 301766/2 Gg و در گزينه كاهش انتشار 36735Gg مي باشد.
در بخش كاهش برداشت چوب از جنگل بر اساس پيش بيني هاي بعمل آمده در سال 2010 به ميزان 6800/1Gg از ميزان انتشار CO2 كاسته خواهد شد (البته اين روند از سال مبنا روند افزايشي داشته تا سال 2010).
در بخش خروج دام از جنگل بر اساس گزينه كاهش انتشار و تا سال 2005 به ميزان 2688/9Gg گاز CO2 جذب خواهد شد (البته آمار دقيق و سالانه در اصل مقاله درج خواهد شد.
همانطويكه ملاحظه مي شود ميتوان در بخش جنگل با تشديد فعاليتها در جهت توسعه منابع و كاهش عوامل تخريب و اثرات آن اين منابع را به عواملي در جهت جذب گاز CO2 تبديل گردد.

تغيير آب و هوا ، گازهاي گلخانه اي ، جنگل ، كاربري اراضي ، محيط زيست، گازهاي گلخانه اي (جذب، انتشار، كاهش انتشار ، اندازه گيري و ارزيابي)