بررسي انطباق سري هاي زماني دماي مشهد با تغييرات و نوسانات دماي كره زمين  Fulltext 

[ محمود خسروي ] - استاديار دانشگاه سيستان و بلوچستان
[ ناصر جاوداني خليفه ] - كارشناس ارشد پژوهشكده اقليم شناسي - مشهد
[ سهراب محمدنيا قرائي ] - كارشناس ارشد پژوهشكده اقليم شناسي - مشهد

خلاصه مقاله:

با توجه به نظريات مختلفي كه در رابطه با تغييرات افليمي و دمايي در نواحي مختلف دنيا مطرح شده است مساله تاثيرپذيري اقليم نواحي مختلف ايران از اين روند در هاله اي از ابهام مي باشد. هرچند اثر نوسانات اقليمي بر دما و بارش برخي نقاط كشور بررسي و تاييد شده است، اما اين نكته كه آيا روند تغيير اقليم و گرمايش جهاني تا چد حد و با چه شدتي نواحي مختلف كشور را تحت تاثير قرار مي دهد و اين روند در آينده چگونه خواهد بود، از نكاتي است كه نياز به تحقيقات گسترده و عميقي دارد.
در اين مقاله سريهاي زماني درجه حرارت فصلي ايستگاه مشهد كه از معدود ايستگاه هاي با داده هاي دراز مدت اقليمي است مورد مطالعه قرار گرفته است. به همين منظور داده هاي ناهنجاري هاي ميانگين درجه حرارت نيمكره شمالي، كره زمين، نيمكره شمالي، عرض 0 تا 30 درجه و عرض 30 تا 60 درجه شمالي از سال 1860 تا 2002 استخراج و در قالب هاي قابل مقايسه با مشهد بررسي شده است.
در ابتدا آمارهاي توصيفي اساسي سري هاي زماني بر اساس مولفه هاي اوليه و ثانويه داده ها استخراج گرديده است، سپس روند حاكم بر سريهاي زماني با استفاده از سه مدل خطي، درجه دوم و رشد نمايي مورد تحليل و مقابيه گرديده و رابطه بين سري هاي زماني دماي فصلي منطقه و نوسانات دمايي كره زمين، نيمكره شمالي، عرض 0 تا 30 درجه و عرض 30 تا 60 درجه شمالي مشخص شده است. با توجه به همبستگي نسبتا قوي و معني دار داده ها با اطلاعات ايستگاه مشهد نهايتا با استفاده از مدلهاي پيش بيني دما تا سال 2100 انجام شده و شاخص روند محاسبه شده است. پيش بيني درجه حرارت گره زمين تا سال 2100 بر اساس 7 سناريوي IPCC و 25 مدل موسسات بين المللي با پردازش هاي آماري از لحاظ ناهنجاري دماي پيش بيني شده و ضريب روند با دماي سالانه مشهد مقايسه شده اند. نتايج استفاده از مدل روند نمايي در پيش بيني دماي قرن 21 مشهد با برخي از سناريويها و مدلهاي خوشبينانه IPCC و ديگر موسسات جهاني مطابقت دارد.
همچنين اثرات گرمايش جهاني (Global Warmming) بر دماي منطقه بامقايسه نمونه داده ها طي دهه ها ي متفاوت قرن بيستم ارزيابي شده است. نتايج نشان دهنده تفاوت معني دار درجه حرارت طي مقاطع مختلف زماني نسبت به ميانگين و افزايش دماي مشهد طي دهه آخر قرن بيستم مي باشد.

گرمايش جهاني ، شاخص روند ، تغيير اقليم ، سناريوهاي انتشار گازهاي گلخانه اي ، هيات بين الدول تغيير اقليم