الگوهاي رفتاري (يادگيري پنهان) و تاثير آن بر رفتار ترافيكي رانندگان و عابران  Fulltext 

[ عليرضا اسماعيلي ] -

خلاصه مقاله:

برخورد فرزندان ما با هر گونه تجربه ممكن است به يادگيري بيانجامد و لازم نيست كه يادگيري هميشه جنبه عمومي داشته باشد، چرا كه در بسياري از مواقع اكثر يادگيريها به طور اتفاقي صورت مي پذيرد. وقتي ما كودكانمان را به مدرسه و يا آموزشگاه هاي مختلف مي بريم، عمدا زمينه ها را براي يادگيري آنان مساعد مي كنيم. ولي همين حضور در اماكن اجتماعي، آموزشي و هنري، خود مي تواند زمينه ساز يادگيريهاي غير مستقيم آنان بر اثر تماس با افراد، شنيده ها و ديده هاي پيش بيني نشده باشد؛ كه ما از قبل براي آن طرح ريزي نكرده ايم كه اين دراصطلاح «مرتمن» يكي از جامعه شناسان معاصر، «كاركرد پنهان نهاد آموزش» يا «نهاد خانواده» ناميده مي شود.
بايد بدانيم كه آموزش، آموختني است، ولي يادگيري ممكن است تصادفي باشد. آموزش جنبه ارادي دارد ولي يادگيري مي تواند غير ارادي باشد و در برخورد اجتماعي صورت گيرد، زير رفتارهاي اجتماعي كودكان در تماس با ديگران و با بزرگترها خانواده او شكل مي گيردو شيوه فرزند پروري والدين تا حد زيادي طرز رفتار اجتماعي فرزند را تعيين مي كند، زيرا ترتيب مطلوب و سازگار با ديگران با قوانين جاري خانواده با ارزيابي درست واقعيتها، ثبات مي بخشد.
همانگونه كه در ابتدا نيز اشاره داشتيم، فرزندانمان انواع رفتار اجتماعي را فرا گرفته ور شد و گسترش داده و به وسيله تقليد از حركات و گفتارديگران، خود را با موازين اجتماعي تطبيق مي دهند، و در اينجا است كه د رخصوص آن مقداري كه بر عهده خانواده است ما بايد متوجه اعمال خود در سنين مختلف فرزندانمان باشيم؛ زيرا چشمان آنان تيزبين ترين و گوشهاي آن نفوذپذيرترين، چشم و گوش نسبت به ما مي باشد. او بايد در طي مراحل رشد خود زير فشار محيط، موانعي را كه بر سر راهش قرار دارد به وسيله آزمايش و خطا و راهنمايي والدين و معلمان بر طرف سازد تا نيازمنديهاي خود را برآورده نمايد.
خانواده بايد هوشيار باشد كه تگر فرزند را به آموختن تشويف مي نمايد با عملكرد خود آداب و معاشرت و اظهار محبت به ديگران و دوست داشتن و يا حسادت و دشمني و كينه ورزي آنان، بدون توجه به چشم و گوش و حس تقليدگرانه كودك، الگوهاي رفتاري و عاطفي فرزندان را شكل مي دهد.
هر يك از مراحل زندگي از دوره، پيش متاثر و در دوره بعد موثر مي شود. به همين سبب است كه مي گويند اركان و پايه هاي اصلي زندگي انسان بالغ و رشيد به چگونگي دوران كودكي بستگي دارد. در اين دوره است كه رفتار كودك به ويژه رفتار عاطفي و اجتماعي در اثر ارتباط با والدين و اطرافيان تكوين پيدا ميكند، شخص بيشتر عادتهاو حتي رفتارهاي عقلي دوران حياتش را در دوران طفوليت كسب مي كند و تقريبا در اين مرحله است كه كيفيت سازگاري با محيط را در طول زندگي خود مي آموزد. از اين رو مي توان گفت كيفيت رفتار اشخاص را در دوران سالمندي مي توان در همان خردسالي پيش بيني كرد گزل روان شناس معروف امريكايي مي گويد كودك در پنج سالگي نسخه كوچك شخص جواني است كه بعدا خواهد شد. انضباط رفتار كودك از وقتي آغاز مي شود كه نخستين رابطه ميان او والدين و اطرافيانش برقرار مي شود، زيرا دوران كودكي را مرحله اهلي شدن مي نامند كودك از همين دوره بايد عادتها، مهارتها و رفتارهاي ضروري را براي سازگاري اجتماعي ياد بگيرد و بدين ترتيب اساس انضباط شخص بنيانگذاري مي شود. لزوم انضباط در معناي عام آن از برخوردهاي اجتماعي گرفته تا تردد در معابر با وسيله يا بدون وسيله، براي تامين سعادت فردي و اجتماعي از قديم محسوس و معلوم بوده و فقط نوع انضباط بر حسب زمان و مكان با هم تفاوت داشته است. بايددانست كه هدف انضباط، كم كردن يا محدود ساختن آزادي ها نيست بلكه اعطاي بزرگترين آزادي در حدود تربيت پذيري است . به سخن ديگر، مي توانيم نشان دهيم كه از آزادي خود چگونه و بدون مزاحمت براي ديگران استفاده مي كنيم.
والدين به تربيت فرزندان منضبط و استمرار اين نگرش صحيح به آنان خواهند آموخت كه در مراحل مختلف زندگي به عنوان يك شهروند يا عابر و يا راننده براي آزادي خود، ارزش و براي آزادي ديگران احترام قائل شوند. به عبارت بهتر، يك جامعه ايده آل و سالم از نظر ترافيكي نيازمند انسانهاي سالم و از نظر ساختار شخصيتي مي باشد.