مينرال شيمي و پتروژنز متا - پريدوتيتهاي تكاب در غرب ايران  Fulltext 

[ حاجي علي اوغلي ] - دانشگاه تبريز
[ موذن ] - دانشگاه Potsdam
[ جهانگيري ] - دانشگاه تبريز
[ Bousquet ] - دانشگاه Potsdam

خلاصه مقاله:

پريدوتيتهاي تكاب در غرب ايران داراي برونزدهاي پراكنده اي به صورت توده هاي نفوذي كوچك داخل آمفيبوليتها و ميان لايه با سنگهاي كالك – سيليكات ومرمر مي باشند. اين سنگ ها به طور اصلي تحت تاثير فرايندهاي دگر ساني / متاسوماتيك به سرپانتينيت و متا-پريدوتيت تبديل شده اند. درجه سرپانتينزاسيون در متا-پريدوتيتها بخشي بوده و كانيهاي مافيك اوليه به صورت حفظ شده در آنها باقيمانده است . تركيب نسبي پروتوليت اوليه در متا – پريدوتيتها بر اساس درصد مودال كانيهاي مافيك حفظ شده و بات هاي سودومورفي تشكيل شده در طي فرايندهاي سرپانتينزاسيون (mesh texture بعد از اليوين و bastite بعد از پيروكسن)تعيين شده است. درصد بالاي اليوين و ارتوپيروكسن، كلينوپيروكسن كم و فراواني بافت سودومورفي mesh texture ، تركيب هارزبورژيت، دونيت و به مقدار كمتر لرزوليت را بعنوان پروتوليت اوليه پيشنهاد ميكند.
آناليز مينرال شيمي كانيهاي مافيك در متا – پريدوتيتهاي تكاب به منظور تعيين منشا پتروژنز اينسنگها انجام شده است. ارتويروكسن غني از Mg (تا 18.4p.f.u) با تركيب En87-91 مي باشد. Al در ارتوپيروكسن ها مقدار بالايي (Al=0.26 p.f.u) مقدار بالاي Al مربوط به بخش مياني بلور بوده در صورتيكه بخش مركزي آن مقدار Ca بيشتر مي باشد (مقدار Ca در ارتوپيروكسن رابطه مستقيم با دماي تشكيل آن دارد) . مقدار Al بالا در ارتوپيروكسن به تشكيل آن در دماهاي بالاتر و يا به جانشيني چرماك Al VI+ Al VI=Mg+Si در ساختار بلوري آن نسبت داده مي شود. با در نظر گرفتن مقدارنسبتا كم Al درمراكز ارتوپيروكسن هاي تجزيه شده (در مقايسه با Ca بالا در مركز) و نيز روند منفي عناصر در دياگرام هاي Mg-Al VI, Si+Al VI مقادير بالاي Al بدليل جانشيني چرماك پيشنهاد ميشود.
تركيب شيميايي اسپينل ، كلينوپيروكسن و اليوين براي تعيين منشاء ماگمايي پروتوليت اوليه در متا –پريدوتيتها استفاده شده است. تركيب اسپينل در نمودار Mg3[Mg/(Mg+Fe)]=0.63 درمقابل Cr3[Cr/(Cr+Al)]=0.32 منشا پريدوتيت الپي نوع I را نشان مي دهد. بطور تيپيك پريدوتيتهاي آلپي نوع I دارا Cr#<0.6 هستندكه اين مقدار در پريدوتيتهاي تكاب Cr#=0.32 است. دياگرام مقادير Cr# درمقابل Mg# اسپينيل نشان دهنده منشاء افيوليتي پريدوتيتهاي اوليه مي باشد. مقدار Cr# در اسپينل و Mg# در اليوين همزيست در متا – پريدوتيتها و منشاء گوشته اي پروتوليت را تاييد ميكند.