شناسايي كانيهاي رسي غالب در چند خاك باخصوصيات فيزيكوشيميايي مختلف در يك رديف اقليمي در استان گلستان  Fulltext 

[ عاطفه كشاورزي ] - دانشجوي كارشناسي ارشد خاكشناسي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان
[ فرهاد خرمالي ] - استاديار خاكشناسي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان
[ شمس ا... ايوبي ] - استاديار خاكشناسي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان
[ امير فتوت ] - استاديار خاكشناسي دانشگاه فردوسي مشهد

خلاصه مقاله:

پاليگورسكايت، اسمكتايت، كلرايت، ايلايت، كائولينايت و ورميكولايت كانيهاي رسي اصلي در مناطق خشك و نيمه خشك هستند. عموما اعتقاد بر اين است كه كلرايت و ايلايت از سنگهاي مادري به ارث مي رسند. (ويلسون، 1999). كلرايد و ايلايت بعنوان كانيهاي اصلي انتي سلول هاي رسوبات بادبزني و واريزه اي شكل جنوب ايران گزارش شده است. (ابطحي، 1977؛ خرمالي و ابطحي ،2001).
ابطحي و خرمالي (2001) دريافتندكه اسمكتايت كاني اصلي در مناطق جنوبي ايران با زهكشي ضعيف است. رسوبا كائولينايت ازمحلول خاك نياز به شرايط اسيدي با فعاليت متوسط سيليكا و مقادير كم كاتيونهاي بازي دارد. اين كاني اساس از فلدسپارها و ميكا در شرايط فعاليت كم K+ و فعاليت زياد H+ تشكيل مي شود. (ديكسون، 1989) . اين شرايط در اقليم هاي حاره و نيمه حاره وجود دارد (خرمالي و ابطحي، 2003). كنسانتيني (2004) بامطالعه اي روي ارتباط با كاهش يا از بين رفتن ديگر كانيهاي رسي ندارد. لذا اعتقاد ب راين است كه اين امر نشان دهنده تشكيل مستقيم اين رس از تركيبات معدمني مواد مادري وسنگ است.
پايداري ورميكولايت در خاكهاي آهكي و غني از سيليكا چندان قابل قبول نيست (بوتينگر و سوتارد، 1995). اساس اين كاني درخاكهايي با رطوبت قابل دسترس بالاتر ارائه شده است. ميكا در اريدي سولها مي تواندبه ورميكولايت هوازده شود تا اينكه از تغيير شكل آن بدست آيد (داگلاس 1989) . ورميكولايت تئوژنز درمحطهاي اسيدي به مقدار زيادي از ايلايت و كلرايت تشكيل مي شود (بارنيزل و برتچ 1989). اين پروسه شامل تشكيل يك سري كانيهاي رسي واسطه مثل ايلايت – كلرايت است (كنستاتيني، 2004).
اسمكتايت در خاكهايي با زهكشي خوب، با افزايش رطوبت قابل دسترس خاك، يك روند افزايشي نشان ميدهد (خرمالي و ابطحي، 2003) و افزايش رطوبت قابل دسترس خاك و به دنبال آن يك محيط با ابشويي نسبي بيشتر براي آزادسازي K+ از كانيهاي ميكايي و مشخصا ايلايت، در محيط آهكي با Mg2+ بالا و تحرك Si بالا ممكن است شرايط مطلوبي براي تشكيل اسمكتايت از طريق تغيير شكل را فراهم كند (خرمالي و ابطحي 2003).
آناليز كاني هاي رسي به طور گسترده براي تشخيص مواد مادري خاك استفاده مي شود (برونگر و همكاران، 1994) همچنان كه براي بررسي تغيير شكل مينرالوزيكي با تغييرات در اقليم و شدت هواديدگي كاربرد دارد (بيني و مانديني، 1992، كنستاتيني، 2004)
هدف اصلي اين مطالعه شناسايي كانيهاي غالب خاكهايي با خصوصيات فيزيكوشيميايي مختلف و بررسي تاثير تغييرات اقليمي را روي تشكيل و تكامل خاك مي باشد. البته در اين زمينه مطالعه چنداني روي اين سري از خاكها در استان گلستان انجام نشده است.