ارائه مدلي براي تخمين شوري ناشي از صعود مويينه از سطح ايستابي كم عمق شور  Fulltext 

[ محمدهادي جرعه نوش ] - دانشجوي سابق كارشناسي ارشد
[ عليرضا سپاسخواه ] - استاد بخش آبياري دانشگاه شيراز

خلاصه مقاله:

شوري مساله اي با اهميت روز افزون براي توليد محصولات كشاورزي در بسياري از زمين هاي زراعي درمناطق خشك و نيمه خشك دنيا است. صعود مويينه كه درصدي از كل آب مصرفي گياه را تشكيل مي دهد از عواملي چون عمق سطح ايستابي، نوع خاك، شرايط اقليمي و كيفيت آب زير زميني تاثير مي پذيرد. مدل هاي فراواني بسط و توسعه يافته است كه با استفاده از آنها مي تواند ميزان صعود مويينه و شوري ناشي از آن را پيش بيني نمود. در اين تحقيق ميزان صعود مويينه و شوري حاصل از آنبا يك مدل غير همگام جبري كه بر اساس حل معادله ريچاردز است، مدل سازي شده است. در اين مدل افزايش نمك هاي محلول در منطقه ريشه دار خاك تحت تاثير اقليم، نوع خاك، پوشش گياهي، آبياري و عمق سطح ايستابي قرار گرفت. نتايج مقادير تجمعي و نتايج هفتگي صعود مويينه حاصل از مدل TSAM اصلاح شده با نتايج صعود مويينه در پژوهش پراتاپار و همكاران براي طول دوره و پايان دوره تطابق نزديك تري به مقادير اندازه گيري شد نسبت به مدل TSAM دارد. نتايج شبيه سازي شده صعود مويينه، نشان داد مدل TSAM اصلاح شده به خصوص در شرايط آب زير زميني با شوري كم، جواب هاي معقولي ارائه كرده است. مدل TSAM اصلاح شده در شرايط غير همگام، تخمين مناسبي از ميزان صعود مويينه به ناحيه ريشه و تخمين نسبتا مناسبي از شوري خاك ناحيه ريشه (به صورت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك) داشته است. در حالت وجود سطح ايستابي شور (EC=13 ds/m) ، به خصوص وقتي سطح ايستابي به سطح زمين خيلي نزديك است، مدل TSAM اصلاح شده دقت كمتري در تخمين ميزان صعود مويينه دارد. اين امر مي تواند به علت شوري زياد در خاك ناحيه ريشه و اثرات آن روي ريشه گياه، جذب آب و عوامل ديگر باشد. البته مدل TSAM اصلاح شده در شرايط غير همگام، تخمين مناسبي از ميزان صعود مويينه به ناحيه ريشه ارائه كرده است. مدل TSAM اصلاح شده در مواقعي كه ميزان انتقال املاح درخاك مد نظر نباشد و در عوض تخمين مناسبي از شوري خاك مد نظر باشد، مي تواند مورد استفاده قرار گيرد.

صعود مويينه ، سطح ايستابي شور ، تخمين شوري