[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

سازماندهي اركان مديريت بحران در زلزله تهران  Fulltext 

[ بهشيد حسيني ] -

خلاصه مقاله:

هر ساله بلاياي طبيعي در سراسر جهان مرگ و مير، آسيب هاي جسمي و بيماريهاي زيادي را به بار مي آورند. از 40 نوع بلاياي طبيعي ثبت شده در جهان، 31 نوع آن در كشور ما به ثبت رسيده است. در دهه هاي اخير، بلايا و آثار آنها در تمام جهان سير تصاعدي داشته و علل زيادي باعث افزايش بروز و تلفات ناشي از آن شده است. از مهمترين اين عوامل كه جوامع را در برابر بلايا آسيب پذير مي كنند، مي توان به شهر نشيني و افزايش تراكم جمعيت در نقاط خاصي از كره زمين اشاره نمود. معمولاً افزايش تراكم جمعيت با توزيع امكانات شهري هماهنگ نيست و اين امر به آسيب پذيري جامعه دامن مي زند.عليرغم پيشرفتهاي شگرف انسان در تكنولوژي و دستيابي به ناممكن هاي قرون گذشته، بشر هنوز در برابر بلاياي طبيعي مانند: زلزله، آتشفشان، سيل و طوفان تلفات جاني و خسارتهاي مالي زيادي متحمل مي شود. متأسفانه قهر طبيعت حد و مرز زمان نمي شناسد و غير قابل پيش بيني است. مشكلات و عواقب بعدي بلاياي طبيعي از نظر وخامت كمتر از خرابيها و خسارات اوليه آن نيست. بدنبال اكثر فاجعه ها تعداد كثيري از مردم بي خانمان شده، از غذا و پوشاك و ساير ضروريات زندگي محروم مي شوند، در معرض اثرات نامطلوب شرايط اقليمي و بيماريهاي واگيردار قرار مي گيرند و دچار اختلالات اجتماعي مي گردند. در ايران بين سالهاي 1960 تا 1981 ، با 38 مورد وقوع حادثه 480000 نفر جان خود را از دست داده اند كه به طور
ميانگين 1264 نفر در هر حادثه را رقم مي زند، بنابراين اين كشور در زمره ده كشور اول آسيب پذير دنياست (آمار مربوط به ايران بدون احتساب زلزله رودبار و منجيل ارائه شده است.) در حاليكه زلزله اخير ژاپن با عنوان شديدترين زلزله دنيا، تنها يك نفر كشته داشته است. اين آمار بسيار خلاصه نشان دهنده موفقيت چشمگير! ما در مقابله با حوادث سازماندهي اركان مديريت بحران در زلزله تهران طبيعي است . مقايسه آمار ايران و جهان نشان دهنده اين مطلب است كه اولاً ما نيز مي توانيم چنين تجربه اي داشته باشيم، ثانياً راه درازي تا رسيدن به اين نقطه در پيش داريم.حادثه يك واقعه است مي دانيم كه بشر با همه پيشرفتها نمي تواند كوچكترين دخالتي در حوادث طبيعي صورت دهد، از شدت آنها بكاهد يا برنامه ريزي حوادث را طوري تنظيم كند كه با زندگي انسان هماهنگ باشد و يا حتي آنها را پيش بيني كند. هر لحظه ممكن است اتفاقاتي، با عظمت و هولناكي غير قابل تصور، در طبيعت صورت گيرد و ما حتي نم يتوانيم چند ثانيه زودتر آن را پيش بيني كنيم و اين واقعيتي است كه انسان را به وحشت مي اندازد هر 20 سال يك زلزله ويران كننده و زيانبار در ايران صورت مي گيرد. با تمام اين اوصاف سوال اين است كه ما چگونه مي توانيم با حوادث مقابله كنيم و از خسارات آن بكاهيم. با توجه به امكانات و سوابقي كه داريم براي آينده چه مي توان كرد؟ و به طور كلي ما در مقابله با حوادث چه بايد بكنيم؟ مديريت بحران مبحثي است كه به تازگي در كشور ما (مانند بسياري از مباحث ديگر) موردتوجه قرار گرفته است. بخصوص پس از فاجعه رودبار و منجيل كه منجر به كشته شدن حدود 48000 نفر گرديد، مساله به صورت جدي تر مورد توجه قرار گرفت. بر خلاف تصور غلط رايج، مديريت بحران مربوط به زمان حادثه نمي شود. در كشور ما مانند بسياري از امور ديگر هنگامي به حادثه مي پردازيم كه پيش آمده باشد و البته اين مشكل فرهنگي ريشه اي بس عميق دارد. ما معمولاً به دكتر نمي رويم مگر مجبور شويم . مديريت بحران نيز دچار همين ضايعه فرهنگي است . ما به حادثه نمي پردازيم مگر زماني كه اتفاق بيافتد و البته معمولاً هميشه دير مي رسيم و نمي دانيم كه چه بايد بكنيم. گذشته نشان داده است كه در مقابله با حوادث تنها يك راه وجود دارد و آن استفاده از تجربه هاي حوادث گذشته است ما همواره بهاي سنگيني را براي تجربه كردن مي پردازيم و هرگز از آن استفاده نمي كنيم. متأسفانه در اين مورد نيز ما مشكل فرهنگي عميقي ملتي كه تاريخ خود را نم يداند » داريم، طرز شركت جامعه در حوادث و تجارب همواره مرا به ياد اين جمله مي اندازد كه « همواره آن را تكرار مي كند تجربه حوادث گذشته همواره ما را درگير خود حادثه مي كند مردم ما فوق العاده احساساتي هستند. در زلزله رودبار و منجيل سيل مردمي كه براي كمك به مصيبت زدگان ترافيك ايجاد كرده بودند زبانزد رسانه هاي خبري شده بود. اين احساسات و شور پاك همواره دور از منطق مديريتي جريان دارد. مردمي كه در حادثه كمك مي كنند. علاوه بر اينكه به طرز عجيبي هدر مي روند به زودي تبديل به معضل مي شوند و رسيدن به آنها جزو مسائل مي گردد. مديريت بحران قبل از هر حادثه و در طول زمان بايد صورت عمل داشته باشد. در هر حادثه گروهي مامور تحقيق و ثبت اثرات زلزله و مواردي كه با رعايت آنها جان كسي نجات مي يافت مي گردند. و اين تجارب بايد در آينده مورد توجه و دقت قرار گيرد.