نقش تغذيه متعادل بر تجمع نيترات (NO3-N) در سيب زميني

[ فرامرز فائزنيا ] - كار شناس ارشد بخش تحقيقات خاك و آب مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان سمنان
[ سيدعليرضا موحدي نائيني ] - استاديارگروه خاكشناسي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان

خلاصه مقاله:

توجه به كشاورزي پايدار وياكشاورزي با مصرف بهينه نهاده ها، از اواسط دهه ١٩٨٠ در نتيجه فشارهاي اقتصادي وحساسيت نسبت به كيفيت محيط زيست و جلوگيري از فرسايش زمينهاي زراعي بوجود آمد. در واقع سياستگذاران ، برنامه ريزان و محققان زمينه هايي را فراهم آوردند كه سمت وسوي توسعه كشاورزي به سوي پايداري باشد تا اين دو مفهوم توسعه و پايداري به نفع ديگري قرباني نگردد ( 2) به دليل آثار زيانبار وجود نيترات اضافي در اندامهاي مصرفي گياهان براي انسان و دام, لازم است مقدار آن در محصولات مختلف بخصوص سيب زميني ، پياز و سبزيها كه مصرف روزمره دارند ، درحداقل مقدار ممكن نگه داشته شود. رابطه بسيار نزديكي بين مقدار كودهاي ازته مصرفي و تجمع نيترات در محصولاتي كه غده ، پياز، ساقه و برگ آنها بطور مستقيم مصرف مي شود وجود دارد، مصرف سرانه سيب زميني و پياز در ايران ١٠٠ گرم در روز مي باشد كه اين مقدار با سرانه مصرف ديگر كشورها تفاوت دارد به همين دليل بايستي در حد مجاز نيترات براي كشورهاي مختلف تفاوت قائل شد . بديهي است كه هر چه مصرف سرانه بيشتر باشد حد مجاز پائين تر خواهد بود. ( ٤) نياز انسان به نيترات به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن حداكثر
٥ ميلي گرم در روز مي باشد. چنانچه در مواد خوراكي ، مقدار نيترات از حد مجاز فراتر باشد، براي سلامتي انسان در طولاني مدت تهديد آميز خواهد بودporter .وهمكاران در سال ١٩٩٩ بيان داشتند كه در اثر مصرف مواد آلاينده از جمله سموم شيميايي و نيترات مردان نسل آينده، با كاهش تعداد اسپرم مواجه خواهند شد( ٧). نيترات در سيستم گوارشي تبديل به نيتريت شده و نيتريت نيز در خون هموگلوبين را به متهموگلوبين تبديل و انسان را به كمي اكسيژن (متهموگلوبينيميا ) مبتلا مي سازد. علاوه بر آن نيتريت از طريق تركيب با يك نوع اسيد آمينه در سيستم گوارشي، توليد نيتروزآمين مي كند كه به عقيده متخصصان ماده سرطانزايي مي باشد. ( 6،5،٤ ). كودهاي شيميايي به لحاظ مقدار، نوع و سرعت آزاد شدن و روش مصرف آنها بر تجمع نيترات در گياه تاثير ميگذارند. در مورد تعداد زيادي از گونه هاي گياهي، ارتباط مستقيم بين كود ازته و تجمع نيترات مشخص شده است 3). نظر به اهميت كيفيت مواد غذايي در سلامت افراد جامعه تحقيق فوق به منظور افزايش كمي و كيفي عملكرد و كاهش غلظت ) نيترات سيب زميني در مركز تحقيقات كشاورزي سمنان (شاهرود) اجرا گرديد.