مروري بر توسعه اراضي فارياب و تخريب اراضي در جنوب حوزه آبريز كرخه (با تكيه بر شوري آب و خاك ، ماندابي اراضي و مسائل زيست محيطي)

[ نادر حيدري ] - عضو هيات علمي بخش تحقيقات آبياري و زهكشي مؤسسه تحقيقات فني و مهندسي كشاورزي.
[ فرحناز سهراب ] - كارشناس ارشد بخش تحقيقات آبياري و زهكشي مؤسسه تحقيقات فني و مهندسي كشاورزي
[ نرگس ظهرابي ] - كارشناس ارشد معاونت مديريت جامع منابع آب، سازمان آب و برق خوزستان، اهواز

خلاصه مقاله:

حوزه آبريز رودخانه كرخه در غرب كشور و در مناطق مياني و جنوب غربي رشته كوههاي زاگرس قرار دارد. مساحت اين حوزه ۵۰۷۶۴ كيلو متر مربع مي باشد كه دشتها ۴۵ % سطح آن را تشكيل مي دهد. رودخانه كرخه بعد از رودخانه هاي كارون و دز پر آب ترين رودخانه كشور م يباشد. آورد سالانه آن ۶۶۸۴ ميليون متر مكعب در سال و معادل ۲۰ % كل آبهاي سطحي مي
باشد كه از طريق رود خانه هاي مختلف وارد استان خوزستان مي گردد. خروجي حوزه تالاب هور العظيم در نزديكي مرز مشترك ايران و عراق مي باشد.
منابع آب حوزه در حدود 4/2 ميليارد متر مكعب مي باشد كه از ميزان 60% آن منابع آب سطحي و 40% آن منابع آب زيرزميني است. بخش كشاورزي بزرگترين مصرف كننده آب حوزه بوده و ۹۴ % مصارف را به خود اختصاص مي دهد. بنابراين حوزه كرخه از ديدگاه مصرف آب يك حوزه كشاورزي است.
سد كرخه بر روي رودخانه كرخه در جنوب حوزه تاسيس ودر سال ۱۳۷۸ به بهره برداري رسيد. تامين انرژي برقابي به ميزان ۹۳۴ گيگا وات-ساعت در سال، كنترل سيلاب، و تامين آب براي آبياري ٣٤٢ هزار هكتار از دش تهاي آبخور زير دست آن از اهداف مهم ساخت اين سد بود ه است. تا امروز بخشي از كارهاي اجرايي ساخت شبكه هاي آبياري دشت هاي مختلف پاياب
سد انجام و كار آن ادامه دارد. دشت آزادگان بزرگترين مصرف كننده آب 0/643 ميليارد متر مكعب) در حوزه بوده كه 99/7% و يا تقريبا تمامي آن به مصرف كشاورزي مي رسد. مساحت اين دشت حدود ۲۰۰۰۰۰ هكتار مي باشد كه از اين ميزان برنامه ريزي گرديده تا ۹۵۰۰۰ هكتار آن از طريق احداث شبكه آبياري به زير كشت محصولات برود.