ميزان تجمع برخي از فلزات سنگين در سه گياه علوفه اي يونجه، خلر و اسپرس

[ كريم آتش نما ] - دانشجوي كارشناسي ارشد خاكشناسي
[ احمد گلچين ] - دانشيار گروه خاكشناسي دانشگاه زنجان
[ محمد اسماعيلي ] - كارشناس ارشد مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان زنجان

خلاصه مقاله:

سلامتي انسان مي تواند در اثر مصرف مواد غذايي آلوده به فلزات سنگين در معرض خطر قرار گيرد. [6]. بخش اعظمي از مواد غذايي آلوده را محصولاتي تشكيل مي دهند كه گياهان توليد كننده آنها در محيط و خاك آۀوده رشد كرده اند. در صورتيكه گياهان در محيط غير آلوده و يا با آلودگي كم رشد كنند مقادير اندكي از فلزات الاينده در اندامهاي آنها يافت خواهد شد بطوريكه اين مقادير براي سرب حداكثر 5-10 ميلي گرم در كيلوگرم ماده خشك و براي كادميوم حداكثر 0/1-2/4 ميلي گرم در كيلوگرم در ماده خشك گزارش شده است. [5و4] . اما اگر محيط حاوي مقادير متنابهي از اين فلزات باشد گياهان قادرند بيش از مقادير ذكر شده، فلزات سنگين را جذب و در بخشهاي هوايي و ريشه خود ذخيره سازند [6]. تحقيقات فراواني در رابطه با نحوه و ميزان آلودگي فراورده هاي گياهي و عوارض ناشي از مصرف مستقيم آنها صورت گرفته است [6و5] . در اين راستا مصرف گياهان علوفه اي آلوده توسط دام و حيوانات اهلي از دو ديدگاه قابل بررسي است: اول آنكه استفاده از علوفه هاي آلوده باعث بروز ناراحتي هايي در دوام و حيوانات اهلي از قبيل كاهش توليد شير وسرعت رشد، كاهش مقاومت نسبت به بيماريها و عفونتها و اختلال درتوليد مثل مي شود. [1]. دوم آنكه با مصرف فراورده هاي آلوده دامي، مواد آلاينده وارد چرخه غذايي انسان خواهند شد. هنگاميكه فلزاتي از قبيل Pb , Cd همراه با جيره غذايي به مصرف دام برسد، فلزات مذكور به مدتهاي طولاني در كليه و كبد حيوانات تجمع و ذخيره مي شوند. [1]. مسلمان بدون آگاهي از سلامتي اندامهاي مذكور مصرف آنها منجر به ورود مقادير قابل ملاحظه اي از Pb , Cd به بدن انسان خواهد شد.
نظر به اينكه يونجه، اسپرس و خلر از مهمترين گياهان علوفه اي هستند كه در جيره غذايي دام و حيوانات اهلي مصرف مي شوند، در اين تحقيق به بررسي و مقايسه توانايي جذب و ميزان تجمع فلزات Pb , Cd در بخشهاي هوايي اين سه گياه پرداخته مي شود.