كنترل آلودگي ناشي از فرسايش بادي به وسيله پليمرهاي محلول در آب

[ حميدرضا سمائي ] - دانشجوي كارشناسي ارشد گروه خاكشناسي دانشگاه زنجان
[ احمد گلچين ] - دانشيار گروه خاكشناسي دانشگاه زنجان
[ محمدرضا مصدقي ] - استاديار گروه خاكشناسي دانشگاه بوعلي سينا

خلاصه مقاله:

فرسايش بادي و هجوم ماسه هاي روان به تاسيسات و منابع زيستي يكي از مشكلاتي است كه بخشهاي وسيعي از كشور همواره با آن مواجه هستند. با وجود تاكيد زياد برزيا ن هاي ناشي از فرسايش آبي، فرسايش بادي مسئله كم اهميتي نبوده و در دنيا مناطقي وجود دارد كه خسارت ناشي از فرسايش بادي در آنها به مراتب خطرنا كتر و شديدتر از فرسايش آبي ميباشد [ ۵].
از آنجا كه عوامل تشديد كننده فرسايش بادي فقر پوشش گياهي، كمبود هوموس، خشك بودن خاك و ريز دانه بودن آن مي باشد [ ۳] و اين عوامل خاص مناطق خشك هستند لذا بخش وسيعي از كش ور به وسيله اين فرسايش تهديد مي گردد. فرسايش بادي سالانه ي ك تريليون ريال به كشور خسارت مي زند [ ۲]. گرد و خاك و طوفا ن هاي شن ايجاد شده در برخي از مناطق كشور ضمن آسيب رساني به تاسيسات مختلف، آلودگي محيط زيست را سبب شده و صدمات جبران ناپذير تنفسي به انسان و حيوانات وارد مي سازد. پايداري خاكدانه ها در حالت خشك از عواملي است كه مي توان توسط آن سايش سطحي و فرسايش را مورد پيش بيني قرار داد [ ۱]. از آنجا كه حركات ذرات د ر فرسايش بادي به صورت تعليق، خزش و جهش انجام مي شود و اين حركات مختص ذرات با قطركمتر از 0/1 تا 0/5 ميليمتر است، بديهي است افزايش قطر ذرات و درشت شدن آنها مانع حركت آنها توسط باد خواهد شد و در كنترل پديده مذكور مفيد خواهد بود [ ۵].
تثبيت شن هاي روان و كنترل فرسايش بادي با استفاده از مالچ هاي نفتي از رو ش هايي است كه سابقه نسبتًا طولاني در كنترل اين پديده دارد] ۴]. يكي از رو ش ها و تكنيك هاي نوين در كنترل فرسايش، استفاده از مواد پليمري مصنوعي است كه در افزايش پايداري و قطر خاكدانه ها مؤثر ميباشد. پليمرها با ايجاد پلي بين ذرات خاك سبب چسبيده شدن آنها به هم و تشكيل خاكدانه هاي درشت از خاكدانه هاي كوچك مي شوند ]۷]. اين مواد ضمن افزايش قطر خاكدانه به دليل چگالي زياد و ملكول هاي درشت شان قادر به نفوذ به درون خاكدانه ها نبوده و با ايجاد شبكه در سطح آنها پايداري آنها را افزايش ميدهد.
هدف از انجام اين پژوهش عبارت بودند از : ۱- بررسي امكان استفاده از پليمرهاي اكريليك محلول در آب به منظور افزايش پايداري و قطر
خاكدانه ها و در نتيجه كاهش فرسايش بادي ۲- تعيين موثرترين پليمر و غلظت براي اين منظور.