مديريت مصرف كود براي كاهش تجمع نيترات در گياه براي ارتقاي سلامتي افراد جامعه

[ پريناز ابراهيم پوراژدري ] - دانشگاه تهران
[ غلامرضا ثواقبي ] - دانشگاه تهران
[ داود ثواقبي ] - دانشگاه تهران
[ طيبه فوقاني ] - دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

تجمع نيترات در توليدات كشاورزي بويژه سبزي ها، آب و مواد غذايي مصرفي يكي از عواملي است كه سلامتي و بهداشت افراد جامعه بويژه نوزادان را با خطر جدي مواجه مي سازد. مديريت غلط و مصرف بي رويه كودهاي شيميايي نيتروژني يكي از علل عمده بروز اين مشكل مي باشد. با مصرف بهينه كود و زمان مناسب مصرف و انتخاب كود مناسب، كاشت ارقام با پتانسيل تجمع نيترات كمتر و زمان برداشت مناسب مي توان از اين پديده جلوگيري كرد. بطور كلي تجمع نيترات در گياه زماني روي مي دهد كه ميزان جذب آن بيش از احيا يا جذب ساخت در گياه باشد. اگر در مواد خوراكي مصرفي مقدار نيترات بيش از حد مجاز باشد نيترات در دستگاه گوارش به نيتريت احيا و همزمان هموگلوبين خون تبديل به مت هموگلوبين مي شود كه فاقد توانايي انتقال اكسيژن مي باشد در نتيجه عارضه مت هموگلوبينيميا يا خفگي بروز مي نمايد. همچنين توليد ماده سرطان زاي نيتروزآمين ناشي از نيترات اضافي در رژيم غذايي مي باشد.
زبارت و همكاران ( ۱۹۹۵ ) تأثير مقادير مختلف نيتروژن را بر عملكرد و ميزان تجمع نيترات بررسي و گزارش كردند كه در مقادير بيش از ۳۷۵ كيلوگرم نيتروژن خالص نه تنها عملكرد اضافه نشد بلكه تجمع نيترات نيز بطور معني داري افزايش يافت. تاكب( ۱۹۹۵ ) گزارش داد كه كودهاي نيتروژني كندرها تجمع نيترات را در گياه كاهش مي دهند. آناك و مارتين ( ۱۹۹۹ ) تأثير منابع و مقادير كود نيتروژني و عناصر كم مصرف را در كاهش تجمع نيترات در گياه گزارش نمودند. سينگ و ريواري ( ۱۹۹۵ ) نيز در بررسي خود به اين نتيجه رسيدند كه تغذيه برگي كود روي با غلظت سه در هزار به تنهايي و يا همراه با آهن و بور بيشترين تأثير را در كاهش تجمع نيترات و بهبود خواص كيفي محصول داشت. با توجه به اهميت موضوع اين پژوهش به منظور بررسي تأثير منابع و مقادير مختلف كود نيتروژن و تغذيه برگي روي بر تجمع نيترات در كاهو انجام شد.