پترولوژي رسوبات آتشفشان آواري منطقه علي آباد

[ فرزانه رجايي ] - گروه زمين شناسي دانشگاه تهران
[ رسول اخروي ] - گروه زمين شناسي دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

رسوبات نازك لايه توفي مربوط به ائوسن در منطقه علي آباد قم در مسير اتوبان تهران – قم رخنمون دارد. قديم ترين رسوبات اين ناحيه مربوط به دوره ائوسن است. نظير اين رسوبات در بخشهاي ديگر ايران مركزي، يعني در شرق، ناحيه سمنان و در قسمت غرب، در ناحيه همدان، توفهاي سبز كلريت دار نظير آنچه در البرز مركزي وجود دارد، يافت ميشود. در ناحيه قم اين سري رسوبي، همراه با جريانهاي از گدازه آتشفشاني با تركيبهاي مختلف و تزريق دايكها بوده كه مارنها آهكهاي نوموليت دار را قطع مي كند.
سنگهاي آتشفشاني اساس از نوع بازيك و حد واسط مي باشند. اين رسوبات عمدتا از نوع آذر آواري در درياچه اي باز تادريايي كم عمق رسوب كرده اند. درياچه هاي باز معمولا داراي رخساره هاي تخريبي يا اهكي مي باشند كه در آن ، اين مواد نزديك خط ساحلي رسوب مي كنند و رخسارره هاي دور از ساحل معمولا:
1- درشرايط فاقد اكسيژن تشكيل شده اند.
2- لايه هاي نازك سيلت و گلي با لايه بندي تدريجي كه در جريانهاي توربيديتي با جريانهاي ژئوستروفيك ايجاد مي شوند.
رسوبات نزديك ساحل و حاشيه درياچه اي داراي سه نوع رخساره تخريبي است:
1- ماسه سنگهاي ريپلي و افقي
2- ماسه سنگهائي كه چينه بندي متقاطع داشته و بيانگر كانالهاي پراكنده و دهانه سدها است.
3- ليگنيت و سيلتها، رسوبات داخل حوضچه ها (Pond)
نمونه گيري در نقاط صورت گرفت كه منظر توفي و توده اي داشته و همچنين از انكلاوهاي رنگي و درشت درون توفها نيز مقطع نازك تهيه شد و در جائي كه تغييرات بسيار نزديك به هم و ريتميك بود، نمونه گيري در فواصل 15 سانتي متر به عمل آمد تا كوچكترين تغييرات ثبت شود، اين سنگها داراي فرسايش پوست پيازي وبخشهاي ريتميك حالت تيز و زاويه دارند.