بررسي آلتراسيون و كاني سازي در كانسار مس - مولبيدن پورفيري سونگون (اهر)  Fulltext 

[ اسداله صفري ] - اداره كل معادن و فلزات استان سمنان

خلاصه مقاله:

استوك نيمه عميق (subvolcanic) سونگون با تركيب گرانوديوريتي، طي فاز پيرنه و در زمان اليگوسن – اليگوميوسن در 75 كيلومتري شمال باختري اهر (آذربايجان شرقي)، در داخل سنگ هاي آهكي كرتاسه و آذرين ائوسن جايگزين شده است. محصول اين جايگزيني تشكيل يك كانسار بزرگ مس – موليبدن پورفيري و در مجاورت با اهك ها يك كانسار كوچك اسكارن مس – سرب – روي و آهن است كه مجموعا ما آن را كانسار اسكارنو- پورفير سونگون مي ناميم. كانسار مس – موليبدن پورفيري سونگون به شكل بيضي با كشيدگي شرقي – غربي و به مساحت 3/2km2 است كه قطر بزرگ آن 2/5 و قطر كوچك آن 1/1 كيلومتر برآورد شده است. در كانسار سونگون سه مرحله كلي عملكرد فرآيندهاي التراسيون و كاني سازي شناسايي شده است. درمرحله پيشين، سيالات هيدرورتمالي، كل منطقه معدني سونگون به مساحت تقريبي 50km2 را متاثر كرده اند. در منطقه تماس استوك سونگون با آهك هاي كرتاسه، اسكارن هستي گرفته و در سقف استوك و سنگ هاي آذرين در بر گيرنده آن (ائوسن) همراه با آلتراسيون، كاني سازي افشان و رگه اي صورت پذيرفته است؛ در اين مرحله، كاني سازي از نوع پيريت با بافت كاتاكلاستيك است. در مرحله دوم (مرحله اصلي)، كاني سازي در اسكارن تكميل و غني شده، كانسار مس – موليبدن پورفيري در طي چندين فاز پياپي شكل يافته، زون هاي آلتراسيون فراگير (Prevasive) پتاسيك، پروپليتيك، فيليك و آرژيليك تشكيل و كاني سازي مس و موليبدن صورت گرفته است. در مرحله پاياني ، پس از تشكيل كانسار ، عملكرد آلتراسيون هاي انتخابي (Selective) كلريتي – كلسيتي ، اپيدوتي – كلسيتي، كلريتي، كلسيتي و هماتيتي با شدت و ضعف هاي گوناگون انواع سنگ هاي آذرين و دايك هاي نابارور نفوذي در كانسار را آلتره كرده است. پيامد تشكيل زون هاي چهارگانه آلتراسيون ، رخداد آلتراسيون فراگير سيليسي، موجب پوشانده شدن (overprinting) بخش زيادي از زون فيليك و كاهش عيار مس و موليبدن شده است. بخش اعظم منطقه كانه دار (ore zonc) در زون فيليك و بقيه در زون پتاسيك متمركز شده و نوع كاني سازي در كانسار ، افشان (disserninated) رگه اي و استوك ورك (stock work) مي باشد. مهمترين كاني هاي شناسايي شده در كانسار عبارتند از : كالكوپيريت، موليبدنيت، پيريت، روتيل، ايلمنيت، مس خالص، كوپريت، كالكوسيت، كوولين، ايدائيت، آرسنوپيريت، بورنيت و كاني هاي گروه Fahlor 0تنانتيت ، تترائدريت). زون غني شده سوپر ژن در كانسار به خوبي شكل نگرفته، بيشتر در دامنه شرقي كانسار متمركز بوده و مهمترين كاني هاي آن مس خالص ، كالكوپيريت، كوپريت و بورنيت مي باشد.