نگرشي بر كانه زايي آهن در ناحله گلمنده (شمال شرق ساغند)

[ محمد لطفي ] -
[ علي حريري ] -
[ فرنوش فرخندي ] -

خلاصه مقاله:

كوه گلمنده در 15 كيلومتري شمال شرق ساغند واجد يكي از انديس هاي آهن نسبتا مهم شناخته شده توسط شركت ملي فولاد مي باشد كه همچون بسياري از معادن وانديس هاي آهن آن ناحيه در زون ايران مركزي واقع شده است.
ناحيه ساغند بواسطه قديمي بودن سازندها و عملكردهاي متعدد ماگماتيسم و متامورفيسم درمنطقه، پيچيدگي هاي بسياري دارد كه بررسي هاي دقيق را با دشواريهايي روبرو مي كند.
برآمدگي گنبد مانندي كه در شمال شرق ساغند، كوه گلمنده ناميده مي شود شامل مجموعه اي از گنيس ها، امفيبوليتها ، مرمرها و شيستهايي است كه بخشي ازآن را به مجموعه پست بادام و بخشي ديگر رابه سري بنه شور و نسبت ميدهند. اين كوه در قسمت جنوبي خود داراي تپه آهني است كه بطور كل از كانه هاي آهن به همراه درصد كمتري گانگ تركيب يافته و بنام انديس آهن گلمنده شناخته مي شود و حفاريها و ترانشه هاي اكتشافي متعددي روي آن به چشم مي خورد. چند صد متر دورتر بر فراز صخره اي مرمريتي رخنمون هايي از مگنتيت به همراه كانيهاي اسكارني گارنت، اپيدوت و زوئيريت ديده مي شود كه در مجموع سيماي يك كانسار اسكارني را به اين انديس مي بخشد.
كوه گلمنده در زوني واقع شده كه بين دو گسل اصلي پشت بادام و كلمرد قرار گرفته است و شامل رخنمون مجموعه هايي از كهنترين سنگهاي دگرگونه ايران كه با سازندهاي تاشك وبنه شور و شناخته مي شوند، مي باشند و تعداد بسيار زيادي از انديس ها و معادن مهم آهن ايران مركزي همچون چغارت، چادر ملو، سه چاهون، ميشدوان ، چاه گز، دوزخ دره و … در اين منطقه قرار دارند و يكي از ايالت هاي فلززايي آهن ايران در اين منطقه و در زمان پر كامبرين – كامبرين مي باشد.